Ermənistanın Qafan meşə təsərrüfatına daxil olan Çakaten meşəbəyliyi ərazisində qanunsuz ağac kəsimi faktı aşkarlanıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə “Armenia Today” məlumat yayıb.

Bildirilib ki, ərazidə ekopatrul xidmətinin əməkdaşları tərəfindən yoxlama aparılıb. Yoxlama zamanı hadisə yerində olan iki nəfər kəsilmiş ağacların qanuni mənşəyini təsdiqləyən sənədləri təqdim edə bilməyib.

Aşkarlanan oduncaq mühafizə üçün meşə təsərrüfatına təhvil verilib. Pozuntu törədən şəxslər barəsində protokollar tərtib olunub və ətraf mühitə dəymiş zərər hesablanıb.

Qeyd edək ki, Zəngəzur (Sünik) bölgəsində yerləşən Çakaten kəndi Azərbaycanın Qubadlı rayonunun Eyvazlı kəndi ilə həmsərhəddir.

Bakıda deputat Arzuxan Əlizadənin oğlunun törətdiyi deyilən qətl hadisəsi ilə bağlı yeni təfərrüat məlum olub.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Oxu.az-a qətlə yetirilən Ceyhun Mirağayevin yaxın qohumu məlumat verib.

O qeyd edib ki, C.Mirağayevin kriminal aləmin üzvü olması ilə bağlı məlumatı yoxdur:

"Kriminal şəxsin ailəsi olmur. Onun iki övladı var. 19 yaşlı övladını dünən aparmışdılar, heç atasının dəfninə buraxmadılar. Qızına bu gün elçi gələcəkdi, xeyir iş olacaqdı".

Misli Premyer Liqasında 9-cu tur davam edir. 

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, ikinci oyun günündə daha iki görüş keçiriləcək.

“Şəfa” “Kəpəz”i, “Neftçi” isə “Turan Tovuz”u qəbul edəcək. 

Bu turun mərkəzi qarşılaşması olan "Sabah" - "Qarabağ" matçı isə sabah keçiriləcək.

Misli Premyer Liqası

IX tur

24 oktyabr (şənbə)

16:30. “Şəfa” - “Kəpəz”
Hakimlər: Cavid Cəlilov, Kamran Bayramov, Müslüm Əliyev, Kamran Əliyev, Vüqar Həsənli (VAR), Namiq Hüseynov (AVAR)
“SOCAR Polymer Arena”

19:00. “Neftçi” - “Turan Tovuz”
Hakimlər: Əli Əliyev, Rəhman İmami, Rahil Ramazanov, Elvin Bayramov, Rəvan Həmzəzadə (VAR), Şirmamed Mamedov (AVAR)
“Palms Sports Arena”

25 oktyabr (bazar)

15:00. “İmişli” - “Şamaxı”

18:00. “Sabah” - “Qarabağ”

23 oktyabr (cümə)

“Araz-Naxçıvan” - “Qəbələ” - 1:2

“Zirə” - “Sumqayıt” - 3:2 

Bombardirlər:

Breno Almeyda ("Neftçi") - 7 qol

Coy-Lens Mikels ("Sabah") - 5 qol

Aleksey Kaşuk ("Qarabağ") - 4 qol

Qəbələdə baş verən yol-nəqliyyat hadisəsində 6 nəfər yaralanıb, onlardan birinin vəziyyəti orta ağırdır.

Bu barədə Mediaxeberleri.Az-a Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyindən (TƏBİB) məlumat verilib.

Qeyd olunub ki, Qəbələ rayonunda baş verən yol-nəqliyyat hadisəsi səbəbilə xəsarət alan 6 nəfər (kişi) 23.10.2026-cı il tarixində saat 18:30-da Qəbələ Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının Təcili tibbi yardım şöbəsinə hospitalizasiya olunub:

"Onlara bədənin müxtəlif nahiyələrinin çoxsaylı travmaları diaqnozu təyin olunub. Pasiyentlərə zəruri tibbi xidmətlər göstərilib və vəziyyətləri qənaətbəxş qiymətləndirilən 5 nəfər ambulator müalicə üçün evə buraxılıb. 2010-cu il təvəllüdlü şəxsin vəziyyəti orta ağır qiymətləndirilir və hazırda Reanimasiya şöbəsində müalicəsi davam etdirilir".

Qəbələdə baş verən yol-nəqliyyat hadisəsində xəsarət alanların kimlikləri məlum olub.

Mediaxeberleri.Az-ın məlumatına görə, hadisə dünən axşam saatlarında Qəbələ şəhəri ərazisində baş verib. Şəhər ərazisində hərəkətdə olan "Opel" markalı iki avtomobil toqquşub.

Nəticədə, nəqliyyat vasitəsində olan sərnişinlər - 2010-cu il təvəllüdlü Elcan Əşrəfov və Osman Abdulkərimov, 2007-ci il təvəllüdlü Samin Osmanov xəsarət alıblar.

Faktla bağlı araşdırma aparılır.

Əməkdar artist Dilarə Əliyevaya yeni vəzifə verilib.

Mediaxeberleri.Az  "Olay"a istinadla xəbər verir ki, tanınmış aktrisa və aparıcı ARB televiziyasında müşavir vəzifəsinə təyin olunub.

Bir neçə gündür işinin icrasına başlayan Dilarə yaxın aylarda yenidən ekranlara qayıdacaq.

Son dövrlər məktəblərdə süni intellekt alətlərindən istifadə, xüsusilə şagirdlərin "ChatGPT" vasitəsilə ev tapşırıqlarını hazırlaması aktual müzakirə mövzularından birinə çevrilib. Süni intellekt tədris prosesində şagirdlərə məlumat əldə etmək və mövzuları daha yaxşı anlamaq baxımından kömək etsə də, tapşırıqların birbaşa bu alətlərə edilməsi onların müstəqil düşünmə və öyrənmə bacarıqlarına təsir edir. Bəs şagirdlərin ev tapşırıqlarını süni intellekt vasitəsilə yerinə yetirməsi bilik səviyyəsinə necə təsir edir? Məktəblərdə süni intellektdən istifadənin qaydalarının müəyyənləşdirilməsinə ehtiyac varmı?

Məsələ ilə bağlı Trend-ə açıqlamasında təhsil eksperti Elmin Nuri qeyd edib ki, hazırda ChatGPT və digər süni intellekt alətlərindən təhsildə istifadə bütün dünyada əsas prioritetlərdən biri hesab olunur. Azərbaycanda da orta məktəblərdə və universitetlərdə süni intellektdən düzgün istifadə qaydalarının öyrədilməsi, bu sahədə maarifləndirmə işlərinin aparılması zəruridir.

""Coursera" və "Udemy" kimi beynəlxalq onlayn platformalarda süni intellekt alətlərinin təhsildə tətbiqi ilə bağlı müxtəlif kurslar təşkil olunur. Mən də həmin kursların bir neçəsindən faydalanmışam. Əsas məsələ süni intellektin təhsildə tətbiqinin zəruriliyindən daha çox, onun necə və hansı prinsiplər əsasında istifadə olunmasıdır. Süni intellekt şagirdə, müəllimə və valideynə kömək edən vasitə kimi çıxış etməli, lakin tədris prosesində diktəedici rol oynamamalıdır", - deyə o qeyd edib.

Ekspertin sözlərinə görə, ChatGPT istifadəçinin istəyinə uyğun müxtəlif məzmunlar təqdim edə bilər.

"Məsələn, şagird bu alətdən tapşırığın məzmununu anlamaq, məlumatları sistemləşdirmək və mövzuya fərqli yanaşmaları öyrənmək üçün istifadə edə bilər. Eyni zamanda, ev tapşırığını özü yerinə yetirmək əvəzinə süni intellektə yazdırmaq da mümkündür. Süni intellekt alətindən hansı məqsədlə istifadə ediləcəyini insan müəyyənləşdirməli, bunun üçün müvafiq proqram və istifadə qaydaları hazırlanmalıdır.

Orta məktəblərdə süni intellektdən istifadə ilə bağlı xüsusi proqramın tətbiqinə və maarifləndirmə işlərinin aparılmasına ehtiyac var. Bu yanaşma yalnız məktəblərlə məhdudlaşmamalı, universitetləri, elmi-tədqiqat müəssisələrini, alimləri, doktorantları və tələbələri də əhatə etməlidir. Tələbələr süni intellekt alətlərindən istifadənin müasir dövrdə uğur qazanmaq üçün əhəmiyyətini anlamalı, eyni zamanda bu vasitələrdən həddindən artıq asılılığın mənfi nəticələrini də dərk etməlidirlər. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd süni intellektdən istifadə ilə insanın müstəqil düşünmə və öyrənmə bacarıqları arasında tarazlıq yaratmaqdır”, – deyə ekspert bildirib.

O əlavə edib ki, Azərbaycanda bu istiqamətdə işlərin görülməsi artıq gecikir. Ekspertin fikrincə, orta məktəblərdə həftədə ən azı bir dəfə süni intellektdən düzgün istifadə qaydalarının öyrədilməsi məqsədəuyğun olardı.

"Süni intellektdən istifadəni kimin öyrədəcəyi məsələsi də ayrıca problemdir. Son üç-dörd ildə süni intellekt barədə geniş müzakirələr aparılsa da, bu sahədə təlim keçmək üçün zəruri bilik və bacarıqlara malik mütəxəssislərin hazırlanmasına daha çox diqqət yetirilməlidir. Sosial şəbəkələrdə süni intellektlə bağlı müxtəlif təlimlərə rast gəlinsə də, məktəblərdə və universitetlərdə bu sahədə sistemli tədrisin təşkili vacibdir. Həm orta məktəblər, həm də ali təhsil müəssisələri süni intellektin düzgün tətbiqi istiqamətində daha çevik addımlar atmalıdır", - deyə o bildirib.

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin “112” qaynar telefon xəttinə Suraxanı rayonu, Zığ qəsəbəsində yaşayış binasından yanğın baş verməsi barədə məlumat daxil olub.

Bu barədə Mediaxeberleri.Az-a FHN-in mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, əraziyə FHN-in Dövlət Yanğından Mühafizə xidmətinin qüvvələri cəlb olunub.

Yanğının söndürülməsi istiqamətində tədbirlər görülür.

***

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin “112” qaynar telefon xəttinə Bakı şəhərinin Suraxanı rayonu, Zığ qəsəbəsində yerləşən yaşayış binasında yanğın baş verməsi barədə məlumat daxil olub.

Bu barədə APA-ya FHN-in mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, məlumatla əlaqədar dərhal əraziyə FHN-in Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin qüvvələri cəlb olunub.

Yanğınsöndürənlərin çevik müdaxiləsi sayəsində onbirmərtəbəli yaşayış binasının ikinci mərtəbəsində yerləşən mənzilin mətbəxində baş vermiş yanğın genişlənməsinə imkan verilmədən qısa müddətdə söndürülüb.

Xəsarət alan olmayıb.

Havaların soyuması və qış mövsümünün yaxınlaşması ərzaq bazarında qiymət dəyişiklikləri ilə bağlı müzakirələri aktuallaşdırır. Xüsusilə mövsümi meyvə-tərəvəz, süd məhsulları və ət məhsullarının qiymətində mümkün artımlar istehlakçıların xərclərinə təsir göstərə bilər. Məhsulların istehsalı, saxlanması və daşınması ilə bağlı xərclərin yüksəlməsi, eləcə də idxaldan asılılıq qiymətlərin formalaşmasında mühüm rol oynaya bilər. Qış aylarında ərzaq məhsullarının bahalaşmasının qarşısını almaq üçün hansı tədbirlərin görülməsi və bazarda qiymət sabitliyinin necə qorunması məsələsi diqqət çəkir.

Qış mövsümündə Azərbaycanda hansı ərzaq məhsullarının qiymətində artım gözlənilir və buna təsir edən əsas amillər hansılardır?

Mövzu ilə bağlı "AzPolitika"ya açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Eyyub Kərimli bildirib ki, kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətləri mövsümi amillərdən birbaşa asılıdır.

Onun sözlərinə görə, xüsusilə meyvə və tərəvəz bazarında ilin müxtəlif dövrlərində təklif və qiymətlər arasında fərqlər müşahidə olunur: "Qış aylarında isə mövsümü başa çatan, yerli istehsalı azalan və saxlanma şəraitindən asılı olan bir sıra meyvə-tərəvəz məhsullarının bahalaşması baş verir. Bu dövrdə məhsul təklifinin azalması bazarda qiymət artımını şərtləndirən əsas amillərdən biridir".

Ekspert qeyd edib ki, mövsümi qiymət artımlarının təsirini azaltmaq üçün ilk növbədə ölkədə soyuducu anbarların sayının artırılması, mövcud anbarların əhatə dairəsinin genişləndirilməsi və saxlama imkanlarının yaxşılaşdırılması vacibdir: "Belə ki, bəzi hallarda yay aylarında kifayət qədər məhsul istehsal olunsa da, saxlama şəraitinin məhdudluğu səbəbindən meyvə və tərəvəzlərin bir hissəsi sahələrdə və ya satışa çıxarılanadək xarab olur. Bu isə həm istehsalçıların maddi itkilərinə, həm də sonrakı aylarda bazara çıxarıla bilən məhsulun həcminin azalmasına gətirib çıxarır. Məhsulların mövsüm ərzində düzgün şəraitdə saxlanılması isə onların qış aylarında da bazara çıxarılmasına və təklifin nisbətən sabit qalmasına şərait yarada bilər".

E.Kərimlinin fikrincə, soyuducu anbarların fəaliyyətində enerji xərclərinin azaldılması da bu baxımdan əhəmiyyətlidir: "Hesab edirəm ki, anbarlarda bərpa olunan enerji mənbələrindən, xüsusilə günəş enerjisindən istifadə imkanlarının genişləndirilməsi saxlanma xərclərinin aşağı salınmasına kömək edə bilər. Çünki enerji və digər əməliyyat xərclərinin yüksək olması məhsulların saxlanma qiymətinə təsir göstərir. Bu xərclərin optimallaşdırılması isə öz növbəsində məhsulların bazara daha münasib qiymətlərlə çıxarılmasına imkan yarada bilər".

İqtisadçı əlavə edib ki, qiymətlərin sabitləşdirilməsi üçün idxal mənbələrinin şaxələndirilməsi və müxtəlif ölkələrlə təchizat əlaqələrinin genişləndirilməsi də mühüm rol oynayır: "Müəyyən mövsümlərdə yerli bazarda məhsul təklifi azaldıqda alternativ idxal mənbələrinin mövcudluğu yaranan çatışmazlığın aradan qaldırılmasına kömək edə bilər. Xüsusilə yay mövsümü daha uzun sürən və bəzi meyvə-tərəvəz məhsullarının istehsalı davam edən ölkələrdən idxal imkanlarının araşdırılması bazarda təklifin artırılması baxımından faydalıdır".

Ekspertin qənaətinə görə, yerli istehsalın mövsümlər üzrə düzgün planlaşdırılması, məhsulların saxlanması üçün infrastrukturun inkişaf etdirilməsi və idxal coğrafiyasının genişləndirilməsi birlikdə tətbiq olunduqda mövsümi qiymət dalğalanmalarının təsirini azaltmaq mümkündür: "Bu tədbirlər həm məhsul itkilərinin qarşısının alınmasına, həm də istehlakçıların il ərzində meyvə və tərəvəzləri daha əlçatan qiymətlərlə əldə etməsinə töhfə verə bilər".

Oğuz Ayvaz

"AzPolitika.info"

Bu ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycana Qərbi Avropa ölkələrindən 71 845 turist səfər edib ki, bu da 2025-ci ilin analoji dövrünün göstəricisindən (67 489 nəfər) 6,5 % çoxdur.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Dövlət Turizm Agentliyindən məlumat verilib.

Almaniyadan gələn turistlərin sayı 17 529(illik artım 13,8 %), Böyük Britaniyadan 16 213 (+3,4 %), İtaliyadan 9 670 (+4,7 %), Fransadan 4 500 (+3,6 %), İspaniyadan 4 468 (-7,6 %), Niderlanddan 4 189 (+8,7 %), Portuqaliyadan 2 055 (+23,8 %), Belçikadan 2 044 (+11,2 %), Avstriyadan 2 026 (+5 %), İsveçdən - 1 878 (+10,1%), İsveçrədən 1 630 (+11,7 %), Yunanıstandan 1 291 (-15,5 %), İrlandiyadan 1 132 (+2,4 %), Norveçdən 972 (-3,4 %), Danimarkadan 953 (+32,7%), Finlandiyadan 599 (+7,3 %), Lüksemburqdan 260 (-15 %), İslandiyadan 207 (+39,9 %), Maltadan 176 (+6 %), Andorradan 53 nəfər (+341,7 %) təşkil edib. Dominos pizza

Qeyd edək ki, 2026-cı ilin avqust ayında Azərbaycana səfər edən əcnəbilərin sayına görə TOP-15 ölkə arasında Almaniya 14-cü (2 839 nəfər), Böyük Britaniya isə 15-ci (2 325) pillədə qərarlaşıb.

Cari ilin 8 ayı ərzində Azərbaycana 1,585 milyon əcnəbi səfər edib ki, bu da 2025-ci ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 8 % (1,72 milyon) azdır.

2025-ci ildə Qərbi Avropa ölkələrindən Azərbaycana turist axını 5,28 % artaraq 112 446 nəfərə çatıb.

Gələn il Azərbaycanda 67 şəhər və rayonun hamısı öz xərclərini ödəyə biləcək.

Mediaxeberleri.Az bu barədə "2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsinə istinadən xəbər verir.

Qeyd edək ki, dövlət büdcəsindən maliyyə yardımı alan şəhər və rayonların sayının azaldılması artıq bir neçə ildir davam etdirilir.  2025-ci ildə beş rayon üçün dotasiya nəzərdə tutulduğu halda, 2026-cı ilin layihəsində bu yardım yalnız Xocavənd üçün saxlanılıb. 2027-ci il büdcə layihəsində isə heç bir şəhər və rayon üçün əvvəlcədən dotasiya müəyyən edilməyib. Bu, yerli büdcələrin maliyyələşdirilməsi sistemində hansı dəyişikliklərin baş verdiyi və rayonların öz gəlirləri hesabına xərclərini nə dərəcədə qarşılaya bildiyi sualını gündəmə gətirir.

Layihədə dövlət büdcəsinin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat, xərcləri isə 42 milyard 400 milyon manat müəyyən edilib. Şəhər və rayonların yerli xərcləri 735 milyon 575 min manat, onların ümumi gəlirləri isə 18 milyard 430 milyon manat həcmində proqnozlaşdırılıb.

Burada mühüm bir məqamı nəzərə almaq lazımdır: şəhər və rayonların ümumi gəlirlərinin böyük hissəsi yerli xərclərdən artıq olan və mərkəzləşdirilmiş gəlirlərə aid edilən vəsaitdir. Buna görə də 18,43 milyard manatlıq göstəricini rayonların sərəncamında qalan vəsait və ya onların bütün xərclərini sərbəst şəkildə qarşılamaq imkanının göstəricisi kimi qəbul etmək düzgün olmaz.

2027-ci il büdcə layihəsinin 9-cu maddəsində şəhər və rayonların gəlirləri, yerli xərcləri və mərkəzləşdirilmiş gəlirlərə aid edilən hissə ayrıca göstərilir. Layihənin 10-cu maddəsinə görə isə yerli gəlirlər xərcləri qarşılamağa kifayət etmədikdə, müəyyən edilmiş qaydada həmin xərclərin 10 faizindən çox olmayan hissəsi qədər dövlət büdcəsindən vəsait ayrılması mümkündür. Yəni əvvəlcədən dotasiyanın nəzərdə tutulmaması ilə qanun layihəsindəki mexanizm əsasında sonradan maliyyə yardımı ayrılması imkanını fərqləndirmək lazımdır.

Xatırladaq ki, 2025-ci il üçün dövlət büdcəsindən beş rayonun yerli xərclərini qarşılamaq məqsədilə ümumilikdə 5 milyon 287 min manat dotasiya ayrılması nəzərdə tutulmuşdu.

Həmin rayonlar və onlara ayrılması planlaşdırılan vəsait belə idi:

Cəbrayıl rayonu – 683 min manat;

Xocalı rayonu – 994 min manat;

Xocavənd rayonu – 1 milyon 84 min manat;

Kəlbəcər rayonu – 1 milyon 149 min manat;

Yardımlı rayonu – 1 milyon 377 min manat.

2026-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsində isə vəziyyət dəyişdi. Hesablama Palatasının layihəyə dair rəyinə istinad edən məlumatlara görə, 66 şəhər və rayonun yerli xərclərini dövlət büdcəsindən dotasiya almadan, öz yerli gəlirləri hesabına qarşılaması nəzərdə tutulurdu. Dotasiya yalnız Xocavənd rayonu üçün – təxminən 847 min manat həcmində planlaşdırılmışdı.

2027-ci ilin layihəsində isə Xocavənd üçün də əvvəlcədən dotasiya nəzərdə tutulmur. Beləliklə, büdcə sənədlərindəki planlara əsasən, üçillik dövrdə dotasiya alan rayonların sayı beşdən birə, daha sonra isə sıfıra enir.

Bu, dövlət büdcəsindən yerli xərclərin maliyyələşdirilməsi üzrə yanaşmanın dəyişdiyini göstərir. Ancaq dotasiyaların azalması öz-özlüyündə həmin rayonların iqtisadi vəziyyətinin yaxşılaşdığını sübut etmir. Bunun səbəblərini müəyyənləşdirmək üçün gəlir və xərclərin dinamikasını ayrıca təhlil etmək lazımdır.

Dotasiya hansı xərclər üçün ayrılır?

Qeyd edək ki, dotasiya yerli büdcənin öz gəlirləri ilə qarşılaya bilmədiyi xərclərin maliyyələşdirilməsinə və gəlir-xərc tarazlığının təmin olunmasına xidmət edən əvəzsiz maliyyə yardımının formasıdır.

“Büdcə sistemi haqqında” Qanunda yerli büdcənin öz gəlirləri ilə təmin olunmayan hissəsinin dövlət büdcəsindən alınan dotasiya hesabına örtülə biləcəyi göstərilir. Dotasiyanın hesablanması zamanı əhalinin sayı, yerli gəlir və xərclər, ərazinin xüsusiyyətləri, yaşayış səviyyəsi və nəzərdə tutulan sosial-iqtisadi layihələr kimi amillər nəzərə alına bilər.

Şəhər və rayonların yerli xərclərinə gəlincə, 2026-cı il dövlət büdcəsi layihəsinə dair Hesablama Palatasının rəyinə istinad edən məlumatlarda əməkhaqqı, icra hakimiyyəti orqanlarının saxlanılması, ətraf mühitin mühafizəsi, mənzil-kommunal təsərrüfatı, nəqliyyat və rabitə, mədəniyyət, gənclər və idman kimi istiqamətlər göstərilib.

Həmin məlumatlarda 2026-cı il üçün əməkhaqqı xərcləri 394,1 milyon manat, icra hakimiyyəti orqanlarının saxlanılması xərcləri 218,6 milyon manat, mənzil-kommunal təsərrüfatı xərcləri 212,1 milyon manat, nəqliyyat və rabitə xərcləri isə 47,1 milyon manat həcmində qeyd olunub.

Bu rəqəmlər yerli xərclərin ayrı-ayrı istiqamətlərini göstərir; onları yalnız dotasiya hesabına maliyyələşdirilən xərclər kimi təqdim etmək olmaz. Dotasiya konkret olaraq hansı xərc maddəsini qarşılayır sualına cavab vermək üçün müvafiq rayonun büdcə sənədlərinə və maliyyələşdirmə bölgüsünə baxılmalıdır.

Bir məqam da vacibdir: dövlət büdcəsində şəhər və rayonların yerli xərcləri üçün nəzərdə tutulan vəsaitlə bələdiyyələrin yerli büdcələri eyni anlayış deyil. Onların gəlir mənbələri, xərc öhdəlikləri və maliyyələşmə mexanizmləri fərqlənir.

Dotasiyanın azalması nə ilə bağlıdır?

Əvvəlki illərin büdcə sənədləri dotasiyaya ehtiyacı olan rayonların sayının azaldığını göstərir. Lakin bu dəyişikliyin hansı amillərdən qaynaqlandığını müəyyənləşdirmək üçün bir neçə suala cavab tapmaq lazımdır.

İlk növbədə, dotasiya alan rayonların yerli gəlirləri artıbmı? Əgər artıbsa, bu artım hansı mənbələr hesabına baş verib? Vergi və digər gəlir daxilolmalarının yüksəlməsi rayonların öz xərclərini qarşılamaq imkanlarını genişləndirə bilər.

İkinci mühüm məsələ yerli xərclərin dinamikasıdır. Xərclərin azalması və ya onların büdcə təsnifatı üzrə yenidən bölüşdürülməsi də dotasiyaya ehtiyacı dəyişə bilər. Buna görə də yalnız gəlirlərin deyil, əməkhaqqı, idarəetmə və digər xərc istiqamətlərinin də əvvəlki illərlə müqayisəsi vacibdir.

Üçüncü məsələ isə büdcə hesablamalarının və maliyyələşmə qaydalarının dəyişməsi ilə bağlıdır. Dotasiyanın planlaşdırılmaması avtomatik olaraq rayonun bütün maliyyə ehtiyaclarını öz gəlirləri hesabına ödədiyi mənasına gəlmir. Bunun üçün büdcənin gəlir və xərc göstəriciləri, eləcə də qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əlavə maliyyələşmə imkanları birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Əsas sual budur: dotasiya alan rayonların sayı azalırsa, bu, yerli gəlirlərin artması və maliyyə imkanlarının genişlənməsi ilə bağlıdır, yoxsa xərclərin dəyişməsi və büdcə planlaşdırmasının yeni qaydaları ilə izah olunur?

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”