Avqustun 22-də Kamçatkadakı Ploski Tolbaçik vulkanı ərazisində güclü yağışlar nəticəsində avtomobil yolunu su yuyub aparıb. Nəticədə nəqliyyat vasitələri ilə təbiət mənzərəsini görməyə gələn turistlər xarici aləmdən təcrid olunublar. Yolda dərin yarğanlar yarandığından avtomobillərin hərəkəti qeyri-mümkün olub. Sonradan turistlər bütün zəruri ləvazimatlarla təmin ediliblər.

"Kamçatka vulkanları" təbiət parkının ərazisində təcrid vəziyyətində qalanlar arasında Azərbaycan vətəndaşı, aparıcı və animator Tatyana Dolivets də olub.

Bu gün Dolivets turistlərin təxliyə olunduğunu bildirib.

"Fövqəladə Hallar Nazirliyinin helikopterini gözləyirik. 100-ə yaxın adam təxliyə olunur. Təşvişli gecə idi. Lakin sevimli ölkəmin sevimli vətəndaşlarının diqqəti məni çox təsirləndirdi. Azərbaycan - təşəkkür edirəm", - deyə o yazıb.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin səfəri şərəfinə Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərinin səmasında möhtəşəm dron şousu keçirilib.

Daşkənd səmasına qalxan yüzlərlə dron Özbəkistan və Azərbaycan prezidentlərinin təsvirlərini, eləcə də hər iki ölkənin bayraqlarını formalaşdırıb.

Bu möhtəşəm şou paytaxt sakinlərinin diqqətini cəlb edib və dronların görüntüləri sosial şəbəkələrdə geniş yayılır.

Qeyd edək ki, avqustun 23-24-də Prezident İlham Əliyevin Daşkəndə dövlət səfəri planlaşdırılır.

Artıq bəzi suallar cavabsız qalmayacaq. Alıcı məhsulun üzərindəki etiketə baxaraq onun tərkibində allergen maddənin olub-olmadığını müəyyən edə biləcək. Burada isə əsas məsələ bu etiketlənmənin məcburi olmasıdır.

Allergiyaya səbəb ola biləcək qida məhsullarının siyahısına qlütenli taxıllar, süd və süd məhsulları, dəniz məhsulları, yumurta, yer fındığı və onlardan hazırlanan məhsullar, eləcə də çərəzlər daxildir.

Bəs belə məhsulların məcburi etiketlənməsi prosesinə nə zaman başlanılacaq?

2027-ci il yanvarın 1-dən etibarən qüvvəyə minəcək və sahibkarlıq subyektləri bu tarixədək öz məhsullarının etiketlərini həmin tələblərə uyğunlaşdırmalıdırlar. Bu, bir sıra məhsullarda qarşımıza çıxa bilər. İstər unlu qənnadı məmulatları, istər paketlənmiş, hazır, emal olunmuş qidalar olsun, istənilən qidada bu 14 allergen müxtəlif formalarda təzahür edə bilər.

Məqsəd istehlakçı hüquqlarının qorunması, allergiyası və ya həssaslığı olan şəxslərin məhsul alarkən etiketdə allergen maddələr barədə məlumatı görə bilməsinin təmin edilməsidir.

Qeyd edək ki, son rəqəmlərə görə, dünya əhalisinin 2,5 faizi qida allergiyasından əziyyət çəkir.

İstifadə müddəti bitmiş evdə hazırlanmış konservlərin istehlakı sağlamlıq üçün təhlükə yarada bilər.

"Roskaçestvo"nun (Rusiya Keyfiyyət Sistemi) mütəxəssisləri RT-yə müsahibələrində evdə hazırlanmış konservlərin saxlanma müddəti ilə bağlı məlumat veriblər.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, konservlərin saxlanma müddəti məhsulun növündən və konservləşdirmə üsulundan asılıdır.

Belə ki, hermetik qablarda duzlu və marinad edilmiş tərəvəzlər iki il, sirkə ilə marinad edilmiş tərəvəzlər isə bir il ərzində saxlanıla bilər.

Kələm turşusunun hazırlandıqdan sonra səkkiz ay ərzində istehlak edilməsi tövsiyə olunur.

Leço və tərəvəz kürüsünün saxlanma müddəti 10 ay, mürəbbə və kompotların isə bir ildir.

Marinad edilmiş və duza qoyulmuş göbələklərin də saxlanma müddəti bir il təşkil edir.

Görünür, ruslar qaz tankerlərini Arktika marşrutu ilə göndərməyə başlayıblar.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə “Defence Express” məlumat yayıb.

Nəşr qeyd edib ki, bununla Rusiya tankerləri mümkün hücumlardan qorumağa çalışır:

“Şimal Dəniz Marşrutu Yaxın Şərqdən keçən ənənəvi marşrutdan daha qısadır. Lakin bu marşrut çoxsaylı risk və məhdudiyyətlərlə əlaqəlidir və ilin böyük hissəsində buzla örtülü olur”.

Bildirilir ki, bu marşrutla “Portovyy” adlı mayeləşdirilmiş təbii qaz daşıyan tanker göndərilib. Gəmi Baltik dənizində yerləşən Rusiyanın qaz terminalından yola çıxıb. Onu “Admiral Qorşkov” sinfinə aid “Admiral Kasatonov” freqatı müşayiət edib. Tankerin təyinat limanı kimi Murmansk göstərilib.

“Ehtimal ki, bu tankerdəki qaz Şərqi Asiyadakı müştəri üçün nəzərdə tutulub və Rusiyanın şimal sahilləri boyunca uzanan Şimal Dəniz Marşrutu ilə ora çatdırılacaq”, – deyə nəşr vurğulayıb.

Analitiklərin fikrincə, bütün bunlar onu göstərir ki, ruslar tankerlərini Avropadan yan keçərək Aralıq dənizinə və daha sonra Süveyş kanalından keçən standart marşrutlarla göndərməkdən çəkinməyə başlayıblar. Onların fikrincə, bunun səbəbi bu ilin martında Aralıq dənizində “Arktik Metagaz” tankerinə Ukraynanın endirdiyi zərbədir.

Həkimlər tərkibində gübrələrdən alınan yüksək miqdarda kimyəvi maddələr olan qarpızları yeməməyi tövsiyə edir.

Mediaxeberleri.Az Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, erkən yetişən qarpızlar Rusiyaya isti ölkələrdən (Türkiyə, Çin, Özbəkistan, Qazaxıstan, Azərbaycan) idxal olunur və bu məhsullar daşınmaya davam gətirmə qabiliyyətini təmin edən kimyəvi maddələrlə işlənir.

"Veçernyaya Moskva" qəzetinin məlumatına görə, onların sellülozunda nitrat və pestisidlərin izləri ola bilər. Erkən qarpızlardan alınan nitratların mədə və bağırsaq mikroflorasına dağıdıcı təsiri var.

Qeyd olunur ki, gübrələrdə olan nitratlar bədənə daxil olduqda, bağırsaq mikroflorası və mədə mukozası zədələnir. Qarpızların kimyəvi tərkibi yalnız laboratoriyada müəyyən edilə bilər, ev şəraitində sınaqdan keçirmək mümkün deyil.

Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında II tura start verilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, açılış oyununda "Qəbələ” öz meydanında debütant “Şəfa”nı qəbul edib. Görüş qonaqların 1-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Yeganə qolu 69-cu dəqiqədə Mark Quel vurub.

Günün digər matçında isə “Zirə” “İmişli”ni sınağa çəkib. 

Əvvəlcə “Qəbələ” öz meydanında debütant “Şəfa”nı qəbul edib. Matç "Şəfa"nın 1:0 hesablı qələbəsi ilə yekunlaşıb. Hər iki komanda ilk turda uduzub. “Qəbələ” “Turan Tovuz”a (0:1), “Şəfa” isə “Zirə”yə (0:2) məğlub olub. 

Digər qarşılaşmada isə “Zirə” doğma divarlar arasında “İmişli”ni sınağa çəkib. Görüş "Zirə"nin 3:1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

Misli Premyer Liqası, II tur

22 avqust (şənbə)

20:45. “Zirə” - “İmişli” - 3:1

Qollar: Eren Aydın, 43 (1:0), Ruan Renato, 80 (2:0), Dioqo Almeyda, (2:1), David Volkov, 90+6 (3:1)
Hakimlər: Əli Əliyev, Pərvin Talıbov, Kərim Zeynalov, İslam Məmmədov
VAR: Kamranbəy Rəhimov
AVAR: Akif Əmirəli
 Zirə İdman Kompleksinin stadionu

18:30. “Qəbələ” - “Şəfa” - 0:1

Qol: Musa Quel, 69
Hakimlər: İnqilab Məmmədov, Rahil Ramazanov, Gülnurə Əkbərzadə, Rəvan Həmzəzadə
VAR: Cavid Cəlilov
AVAR: Kamran Bayramov
Qəbələ şəhər stadionu

23 avqust (bazar)

“Turan Tovuz” - “Şamaxı”

“Neftçi” - “Araz-Naxçıvan”

Qeyd edək ki, 2-ci turda keçirilməli olan “Sabah” - “Sumqayıt” və “Qarabağ” - “Kəpəz” oyunları təxirə salınıb. "Sabah" Çempionlar Liqası, "Qarabağ" isə Konfrans Liqasındakı oyunlarına görə bu tur meydana çıxmayacaq. 

Avqustun 20-də abortdan sonra vəfat edən Tovuz rayon sakini Lalə Quliyevanın ölümü ilə bağlı bəzi məqamlar məlum olub. Qeyd edək ki, Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi (TƏBİB) 24 yaşlı qadının Sabunçu Tibb Mərkəzinə artıq ölü vəziyyətdə gətirildiyini açıqlayıb. Rəsmi məlumatda onun hamiləliyini hansı tibb müəssisəsində sonlandırdığı isə qeyd edilməyib. Mediaxeberleri.Az "Bakupost"a istinadən xəbər verir ki, Lalə Quliyeva Sabunçu Tibb Mərkəzinə "Vita Med Hospital"dan göndərilib.

Onu həmin klinikada qəbul edən mama-ginekoloq Yadigar Hüseynova olub.

Y.Hüseynova bildirib ki, Lalə Quliyevanı hospitala artıq qanaxma fonunda qəbul edib:

"Onlar mənim kəndçilərimdir. Avqustun 20-si anası mənə zəng etdi ki, Masazırdayıq, qızın halı pisdir, qanaxması var. Dedim, mən orada nə edə bilərəm? İşlədiyim yerə - "Vita Med Hospital"a gəlin. Qanaxma fonunda gəliblər. Bizim klinikada olanda huşu aydın idi, danışırdı. Qan itirmişdi, təzyiqi düşmüşdü. Biz lazımi tədbirləri gördük, təzyiqi normallaşdırıldı və protokol qaydasında Sabunçu Tibb Mərkəzinə göndərildi. USM yox idi. Biz həmin anda heç nəyi dəqiq təyin edə bilmirdik. Yalnız ilkin müdaxilə edib təzyiqini normallaşdırdıq və təcili tibbi yardımla göndərdik. Günün ikinci yarısı olduğuna görə qan bankı yox idi, lazımi tədbirləri görə bilməyəcəyimiz üçün onu axşam saat 6-7 radələrində, təxminən 40 dəqiqəyə dövlət klinikasına göndərdik. "Vita Med"də abort əməliyyatı keçirilməyib".

Həkimin açıqlamasından məlum olur ki, Lalə Quliyeva "Vita Med Hospital"a Masazırdan gətirilib. Y.Hüseynova qadının harada və hansı şəraitdə əməliyyat olunduğu ilə bağlı suallara cavab verməyib.

Sevastopol şəhərinə edilən PUA hücumu nəticəsində 10 nəfər yaralanıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Sevastopol "qubernatoru" Mixail Razvojayev məlumat yayıb.

Bildirilib ki, yaralananlar arasında 16 yaşlı yeniyetmə də var.

Bundan əlavə, hücum nəticəsində şəhərdə yerləşən yaşayış binalarına ziyan dəyib.

Azərbaycanda bağırsaq xərçəngi ilə mübarizədə ən böyük problem təkcə gec diaqnoz deyil. Bunun arxasında maarifləndirmənin kifayət qədər olmaması, insanların ilk simptomları ciddiyə almaması, həkimə gec müraciət etməsi və sosial məsuliyyətin aşağı olması dayanır.

Son illər dünyada həkimləri və alimləri narahat edən tendensiyalardan biri bağırsaq (kolorektal) xərçənginin getdikcə daha gənc yaşlarda aşkarlanmasıdır. Əgər əvvəllər bu, əsasən 50 yaşdan yuxarı insanların xəstəliyi hesab olunurdusa, indi 20-40 yaş arası şəxslərdə bağırsaq xərçəngi diaqnozuna daha tez-tez rast gəlinir.

Augusta Universitetinin tədqiqatçılarının hazırladığı hesabatda da qeyd edilir ki, bağırsaq xərçəngi artıq yaşlı nəslin xəstəliyi olmaqdan çıxıb. Dünyada 50 yaşdan aşağı insanlarda bu diaqnozun qoyulma tezliyi kəskin şəkildə artır və bu, qlobal səhiyyə sistemlərindən erkən skrininq proqramlarını yeniləməyi tələb edir.

Bəs Azərbaycanda vəziyyət necədir? Bağırsaq xərçəngi ölkəmizdə də gəncləşirmi? Risk qrupuna kimlər daxildir və xəstəliyin erkən aşkarlanması üçün nələrə diqqət yetirmək lazımdır?

Mediaxeberleri.Az mövzu ilə bağlı "Kaspi" qəzetinin məqaləsini təqdim edir:

"Xəstəliyin yayılma göstəricilərində artım müşahidə olunur"

"Liv Bona Dea" xəstəxanasının Onkologiya şöbəsinin müdiri, tibbi onkologiya uzmanı Altay Əliyev bildirdi ki, dünya üzrə statistik göstəricilərdə kolorektal xərçəng görülmə tezliyinə görə üçüncü, xərçənglə bağlı ölüm hallarına görə isə ikinci yerdədir. Azərbaycanda son statistik məlumatlara əsasən, bu xəstəlik bütün xərçəng növləri arasında görülmə tezliyinə görə dördüncü, ölüm səbəbi kimi isə üçüncü yerdə qərarlaşıb: "Ən çox hallara 50 yaşdan yuxarı yaş qrupunda rast gəlinsə də, son illərdə həm dünyada, həm də Azərbaycanda xəstəliyin yayılma göstəricilərində artım müşahidə olunur. Gənc yaşda aşkarlanan kolon xərçəngi hallarının ümumi kolon xərçəngi xəstələri arasında payı təxminən 10 faiz təşkil edir. Daha detallı statistik göstəricilərə əsasən, 1992-2005-ci illər arasında kolorektal xərçəngin görülmə tezliyi 100 000 gənc əhali üzrə artım göstərib. Bu artım kişilərdə 1.5 faiz, qadınlarda isə 1.6 faiz təşkil edib. Gənc yaş qrupunda bu xəstəlik kişilər arasında daha çox müşahidə olunur".

Onkoloqun sözlərinə görə, bioloji və klinik xüsusiyyətlər baxımından gənc xəstələrdə kolon xərçəngi daha aqressiv gedişli ola bilir və bəzi hallarda müalicəyə daha az həssaslıq göstərir.

Bağıraq xərçənginin gəncləşmə səbəbi nədir?

Xəstəliyin gəncləşmə səbəblərinə gəldikdə isə həkim bildirir ki, qidalanma vərdişlərindəki dəyişikliklər mühüm rol oynayır: "Süni və yarıemal olunmuş fabrikat qidaların istifadəsinin artması, süd və lif tərkibli məhsulların istehlakının azalması risk faktorlarının yüksəlməsinə səbəb kimi göstərilir. Genetik və bioloji mexanizmlər baxımından isə gənc xəstələrdə bəzi irsi sindromların, o cümlədən "Lynch" sindromunun daha çox rast gəlinməsi diqqət çəkir. Eyni zamanda, son illərdə gənclər arasında artıq çəki və şəkərli diabet halları da bağırsaq mikrobiotasına təsir edərək xəstəliyin yaranmasına zəmin yaradan amillər sırasında göstərilir".

Ən həyat qurtarıcı yanaşma

Həkim vurğulayır ki, əlamətlər ortaya çıxdıqdan sonra müraciət edən xəstələrdə çox vaxt artıq irəliləmiş mərhələdə xəstəlik diaqnozu qoyulur. Buna görə risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi və əlamət olmadan skrininq müayinələrinin aparılması tövsiyə edilir: "Bu müayinələrə kolonoskopiya və nəcisdə gizli qanın yoxlanılması daxildir. Ən həyat qurtarıcı yanaşma isə xəstəlik əlamət vermədən diaqnozun qoyulması və ya xərçəngönü proses sayılan poliplərin vaxtında aşkar edilərək götürülməsidir. Nəcisdə qan, səbəbsiz çəki itkisi və bağırsaq funksiyasında, o cümlədən defekasiya vərdişlərində pozulmalar xəbərdaredici əlamətlər kimi qiymətləndirilməlidir. Erkən diaqnoz üçün nəcisdə gizli qan analizi və kolonoskopiya tövsiyə edilir. Kolon xərçəngi skrininqi məqsədilə artıq bir çox ölkədə 45 yaşdan etibarən kolonoskopiya məsləhət görülür. Kolonoskopiyanın əhəmiyyəti təkcə erkən diaqnozla məhdudlaşmır. Bu müayinə bağırsaqda aşkarlanan poliplərin çıxarılmasına imkan verir və gələcəkdə xərçəngin yaranmasının qarşısını almaqda mühüm rol oynayır".

"Qəhrəmanlıq" və ya "sağlamlıq göstəricisi"

Onkoloq bağırsaq xərçəngi ilə bağlı cəmiyyətdə yayılmış yanlış təsəvvürlər haqqında da məlumat verdi: "Ən geniş yayılmış yanlış təsəvvür onun yalnız yaşlı insanların xəstəliyi olması fikridir. Digər təhlükəli yanaşma isə heç bir şikayət yoxdursa, narahat olmağa ehtiyac olmadığı düşüncəsidir. Halbuki erkən mərhələdə kolorektal xərçəng çox vaxt heç bir simptom vermir və yalnız skrininq müayinələri vasitəsilə aşkarlana bilər. Ümumiyyətlə, ən təhlükəli və tez-tez rast gəlinən yanlış düşüncələrdən biri uzun müddət həkimə müraciət etməməyin "qəhrəmanlıq" və ya "sağlamlıq göstəricisi" kimi qəbul edilməsidir."

Həkimin sözlərinə görə, Azərbaycanda bağırsaq xərçəngi ilə mübarizədə ən böyük problem təkcə gec diaqnoz deyil. Bunun arxasında maarifləndirmənin kifayət qədər olmaması, insanların ilk simptomları ciddiyə almaması, həkimə gec müraciət etməsi və sosial məsuliyyətin aşağı olması dayanır: "Bir çox xəstələr nəcisdə qan, bağırsaq vərdişlərində dəyişiklik, səbəbsiz çəki itkisi və ya uzunmüddətli qarın ağrılarını hemorroy, sadə həzm problemi kimi qiymətləndirərək aylarla həkimə müraciəti gecikdirirlər. Skrininq mədəniyyətinin formalaşdırılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Kolorektal xərçəng azsaylı xərçəng növlərindən biridir ki, skrininq vasitəsilə təkcə erkən aşkarlanması deyil, həm də xərçəngə çevrilməzdən əvvəl poliplərin aşkar edilərək çıxarılması ilə qarşısını almaq mümkündür. Buna görə də ictimai maarifləndirmənin gücləndirilməsi, risk qruplarının vaxtında müayinələrə cəlb edilməsi və erkən diaqnostika proqramlarının genişləndirilməsi xəstəlikdən ölüm hallarının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına töhfə verə bilər".

"Erkən diaqnoz həyat xilas edir"

Həkim əlavə edir ki, ən güclü müdafiə vasitəsi erkən diaqnozdur: "Klassik prinsip dəyişmir: erkən diaqnoz həyat xilas edir və bir çox hallarda xəstəliyin tam müalicəsinə imkan yaradır. Simptomları görməzdən gəlmək olmaz, çünki gecikdirilən hər ay müalicə şansına mənfi təsir göstərə bilər".