Naxçıvan bu gün yalnız Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan muxtar respublika deyil, həm də ölkənin regional geosiyasi və geoiqtisadi strategiyasında mühüm mövqeyə malik məkandır. Prezident İlham Əliyevin avqustun 11-də Naxçıvana baş tutan səfəri də bu baxımdan təkcə muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafı, infrastruktur layihələri və əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması kontekstində qiymətləndirilə bilməz. Dövlət başçısının səfərinin mahiyyətində Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasındakı rolunun gücləndirilməsi, regionun nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsi və Azərbaycanın Cənubi Qafqazda formalaşdırdığı yeni reallıqların daha geniş coğrafiyaya inteqrasiyası kimi mühüm məqamlar dayanır.
Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a fikirlərini bölüşən Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Aydın Hüseynov deyib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri bir neçə baxımdan diqqət çəkir.
Deputat bildirib ki, səfər zamanı Naxçıvanın gələcək inkişafı ilə bağlı məsələlər ön plana çıxıb: “Eyni zamanda cənab Prezidentin muxtar respublikaya səfərinə Azərbaycanın bölgədəki mövqeyi və Cənubi Qafqazda gedən proseslər baxımından da baxmaq lazımdır. Naxçıvan Azərbaycanın mühüm bölgələrindən biridir. Onun coğrafi mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Muxtar respublikanın Türkiyə ilə birbaşa sərhədinin olması da bu əhəmiyyəti artırır. Buna görə bölgədə nəqliyyat, iqtisadiyyat və infrastrukturla bağlı görülən işlər daha geniş məna kəsb edir. Hazırda Cənubi Qafqazda yeni bir nəqliyyat sistemi formalaşır. Uzun müddət istifadə olunmayan və ya məhdud imkanlarla fəaliyyət göstərən bəzi marşrutların yenidən gündəmə gəlməsi regiondakı hərəkətliliyi artırır. Azərbaycan bu prosesin əsas iştirakçılarındandır. Ölkəmizin coğrafi mövqeyi Şərqlə Qərb arasında yük və ticarət axınının keçdiyi əsas istiqamətlərdən birinə çevrilməsinə imkan verir. Naxçıvan da bu xəritədə mühüm bağlantı nöqtəsi ola bilər. Azərbaycanı Naxçıvan vasitəsilə Türkiyə ilə birləşdirən nəqliyyat xətlərinin güclənməsi ölkələr arasındakı iqtisadi əlaqələrə təsir göstərə bilər. Bu istiqamətdə görülən işlər gələcəkdə daha geniş regional marşrutların bir hissəsinə çevrilə bilər”.
Deputatın sözlərinə görə, proses yol və nəqliyyat məsələsindən daha genişdir: “Yeni marşrutların istifadəyə verilməsi ticarət və loqistika sahəsində fəaliyyəti canlandıra bilər. Yükdaşımaların rahatlaşması şirkətlər üçün yeni istiqamətlər açır, regionlar arasında mal dövriyyəsini sürətləndirir. Bu proses Azərbaycanın tranzit ölkə kimi mövqeyini də gücləndirə bilər. Cənubi Qafqazda nəqliyyat məsələsinin siyasi tərəfi də var. Hansı marşrutların işləməsi və hansı ölkələrin bu xətlərə çıxış əldə etməsi gələcək regional münasibətlərə təsir göstərir. Azərbaycan bu prosesdə fəal mövqe tutur və öz ərazisindən keçən əsas nəqliyyat xətlərinin formalaşmasında maraqlıdır. Naxçıvanın inkişafına da bu baxımdan yanaşmaq mümkündür. Bölgədə yolların, loqistika sisteminin və digər infrastrukturun yaxşılaşdırılması iqtisadi fəallığa təsir göstərə bilər. Bunun nəticəsində Naxçıvanın Azərbaycanla və region ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrində yeni mərhələ başlaya bilər. Prezidentin Naxçıvana səfərinin əsas məqamlarından biri də budur. Naxçıvanın inkişafı ölkənin ümumi iqtisadi və regional siyasəti ilə birlikdə nəzərdən keçirilir. Bölgənin potensialından səmərəli istifadə etmək üçün daxili layihələrlə yanaşı, regional əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır. Qarşıdakı illərdə Naxçıvanın Azərbaycanın nəqliyyat xəritəsində daha mühüm yer tutması mümkündür. Bunun üçün mövcud infrastrukturun yaxşılaşdırılması, yeni bağlantıların qurulması və qonşu ölkələrlə əməkdaşlığın davam etdirilməsi önəmlidir”.
A.Hüseynov deyib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan səfərinə geniş prizmadan baxmaq lazımdır: “Burada Naxçıvanın inkişafı, Azərbaycanın regional mövqeyi və yeni nəqliyyat xətləri ilə bağlı mühüm məqamlar var. Şərq ilə Qərb arasında, eləcə də Şimal ilə Cənub istiqamətində əlaqələrin qurulmasında Azərbaycan qarşıdakı dövrdə də əsas ölkələrdən biri ola bilər. Naxçıvan isə bu prosesdə Azərbaycanın mövqeyini tamamlayan mühüm coğrafi nöqtədir”.
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Müşfiq Cəfərov da bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana etdiyi hər səfəri özündə böyük məna daşıyıb və mühüm nəticələrlə yadda qalıb: “Cənab Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri zamanı AzTV-yə verdiyi müsahibədə Naxçıvanın bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafının təmin ediləcəyini diqqətə çatdırıb. Dövlətimizin başçısı Naxçıvanın müdafiə potensialının gücləndirilməsini prioritet məsələ kimi qiymətləndirir. Son illər həm texnika ilə təchizat, həm də yeni komando qüvvələrinin yaradılması baxımdan Naxçıvanın hərbi gücü özünü göstərdi . Bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir. Naxçıvanda hərbi potensial gündən-günə gücləndirilir və gücləndiriləcək. Dövlət başçısının Naxçıvana növbəti səfəri də muxtar respublikanın inkişafı, həyata keçirilən layihələrin vəziyyəti və qarşıda duran vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfərləri yalnız müxtəlif obyektlərin açılışı və layihələrin təqdimatı ilə məhdudlaşmır. Bu səfərlər həm də Naxçıvanın gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi, sosial problemlərin həlli və əhalinin rifahının yüksəldilməsi baxımından önəmlidir. Dövlət başçısının Naxçıvana səfərləri zamanı həm də yeni layihələrin təməli qoyulub, infrastrukturun inkişafı ilə bağlı mühüm qərarlar qəbul edilib. Muxtar respublikada yolların, enerji sisteminin, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin, yaşayış məntəqələrinin və digər infrastruktur obyektlərinin yenilənməsi istiqamətində davamlı, genişmiqyaslı işlər görülür. Bu tədbirlər Naxçıvanın müasir və dayanıqlı inkişafına mühüm töhfə verir”.
Deputat vurğulayıb ki, ümumiyyətlə, Prezident İlham Əliyevin siyasətində regionların sosial-iqtisadi inkişafı xüsusi yer tutur: “Bu siyasətin əsas məqsədlərindən biri paytaxtla yanaşı, Azərbaycanın bütün bölgələrinin hərtərəfli inkişafını təmin etməkdir. Naxçıvan da bu strategiyanın mühüm istiqamətlərindən biridir. Son illərdə muxtar respublikada həyata keçirilən layihələr insanların gündəlik həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və iqtisadi fəallığın artırılmasına xidmət edir. Cənab Prezidentin Naxçıvan səfərinə həm də daha böyük regional proseslərin fonunda nəzər salmaq lazımdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri ilə paralel olaraq Naxçıvanın inkişafının sürətləndirilməsi Azərbaycanın ölkə daxilində iqtisadi məkanın daha sıx inteqrasiyasına yönəlmiş siyasətinin tərkib hissəsidir. Bu proses eyni zamanda Azərbaycanın Cənubi Qafqazda sülh, nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlıq gündəliyinin formalaşdırılmasında artan rolunun göstəricisidir. Naxçıvanın yeni nəqliyyat imkanları ilə Azərbaycan, Türkiyə, İran və daha geniş mənada Şərq ilə Qərb arasında əlaqələrin genişlənməsi üçün əlavə platforma yaranır. Bu baxımdan, cənab İlham Əliyevin səfərinin əsas mesajlarından biri də bundan ibarətdir ki, Naxçıvanın inkişafı artıq yalnız regional məsələ deyil. Qarşıdakı mərhələdə nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin tamamlanması ilə bu qədim Azərbaycan torpağının həm ölkə daxilində, həm də Cənubi Qafqazın yeni iqtisadi və nəqliyyat sistemində çəkisinin daha da artacağı gözlənilir”.
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə yardımı ilə “Regionların sosial-iqtisadi inkişafının təşviq edilməsi” mövzusu üzrə dərc olunub.
Aytəkin Qardaşova