Azərbaycanda universiteti bitirən gənclər gələcək karyeraları baxımından dövlət qulluğu və ya özəl sektor arasında seçim etməli olurlar. Bir tərəfdə nisbətən sabit iş yeri, sosial təminatlar və müəyyən karyera qaydaları, digər tərəfdə isə daha yüksək maaş, peşəkar inkişaf və vəzifədə sürətlə irəliləmək kimi imkanlar var. Təbii ki, bu, həm də şəxsin çalışdığı sahədən və şirkətin fəaliyyətindən asılıdır.

Qeyd edək ki, 2026-cı il sentyabrın 1-nə ölkədə muzdla çalışan işçilərin sayı 1776,8 min nəfər olub. Onlardan 834,2 min nəfəri dövlət sektorunda, 942,6 min nəfəri isə qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərib. Maraqlıdır ki, cari ilin avqustun 1-i ilə müqayisədə ölkədə muzdla çalışan işçilərin sayı 4,3 min nəfər azalıb. Müvafiq olaraq, dövlət sektorunda çalışanların sayı 2,7 min nəfər və ya 0,32%, özəl sektorda çalışanların sayı isə 1,6 min nəfər və ya 0,16% azalıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, "AzPolitika" iş təminatı və gələcək karyera baxımından hansı sektorun daha sərfəli olduğunu araşdırmağa çalışıb.

Əmək bazarına yeni daxil olan gənclər üçün, təbii olaraq, ilk növbədə maaşın məbləği önəm kəsb edir. Xüsusilə Bakıda kirayə, nəqliyyat, ərzaq və digər gündəlik xərclərin artdığı şəraitdə iş seçimi zamanı gəlir amili daha da ön plana çıxır. Qeyd edək ki, dövlət sektorunda əməkhaqqı vəzifədən, dövlət orqanından və tətbiq olunan ödəniş qaydalarından asılıdır.

Özəl sektorda isə maaş fərqləri daha genişdir. Eyni ali təhsilə malik iki gəncdən biri aşağı əməkhaqqı ilə işə başlayarkən, digəri xarici dil, texniki biliklər və peşəkar təcrübə hesabına daha yüksək gəlir əldə edə bilər. Xüsusilə informasiya texnologiyaları, bank-maliyyə, satış, marketinq və bəzi mühəndislik sahələrində özəl sektorun daha yüksək gəlir imkanları mövcuddur.

Bununla belə, bu üstünlük bütün sahələrə şamil edilmir. Özəl şirkətlərdə də aşağı maaşlı, qeyri-sabit və inkişaf imkanları məhdud iş yerləri az deyil. Dövlət qulluğuna qəbul olmaq üçün isə müvafiq tələblərə cavab vermək və müsabiqə prosedurlarından keçmək lazımdır. Bu proses müəyyən vaxt və hazırlıq tələb etsə də, uğurlu namizəd üçün peşəkar karyeranın başlanğıcı ola bilər.

Beş il ərzində maaş necə dəyişə bilər?

İş seçərkən yalnız ilk ayın maaşına baxmaq düzgün yanaşma deyil. Əsas məsələ bir neçə il ərzində gəlirin hansı istiqamətdə dəyişəcəyidir. Özəl sektorda çalışan və peşəkar bacarıqlarını inkişaf etdirən əməkdaş qısa müddətdə mütəxəssis, aparıcı mütəxəssis və ya rəhbər vəzifəsinə yüksələ bilər.

Bu zaman onun gəliri də əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər. Lakin vəzifədə yüksəlmək və maaş artımı avtomatik baş vermir. Şirkətin maliyyə vəziyyəti, işçinin nəticələri və əmək bazarındakı rəqabət bu prosesə birbaşa təsir göstərir. Dövlət qulluğunda da vəzifədə yüksəlmək mümkündür. Ancaq burada karyera artımı müvafiq vəzifələrin mövcudluğu, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan prosedurlar və digər tələblərlə bağlıdır.

İşdən çıxarılma riski – dövlət qulluğu nə dərəcədə təhlükəsizdir?

Gənclərin dövlət işinə üstünlük verməsinin əsas səbəblərindən biri iş təminatıdır. Özəl şirkətlərdə iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi, satışların azalması, struktur dəyişiklikləri və xərclərin optimallaşdırılması işçilərin ixtisarı ilə nəticələnə bilər. Dövlət qulluğunda isə əmək münasibətləri qanunvericiliklə tənzimlənir. Dövlət qulluqçusunun hüquqları, vəzifələri və qulluğa xitam verilməsi qaydaları müəyyən edilib. Bu, işçinin hüquqi müdafiəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Lakin dövlət işini tam risksiz hesab etmək də düzgün deyil. Struktur dəyişiklikləri, qanuni əsaslarla qulluğa xitam verilməsi və vəzifə ilə bağlı digər dəyişikliklər dövlət sektorunda da mümkündür. Özəl sektorda isə risklər şirkətdən və sahədən asılı olaraq ciddi şəkildə fərqlənir. Maliyyə baxımından güclü şirkətdə çalışan, tələb olunan peşəkar bacarıqlara malik işçi üçün karyera imkanları geniş ola bilər. Əksinə, bir neçə müştəridən və ya konkret layihədən asılı olan şirkətdə iş yeri daha az sabit ola bilər.

Sosial təminatlar və pensiya məsələsi

Dövlət və özəl sektor arasındakı müqayisədə sosial təminatlar da mühüm yer tutur. Dövlət qulluqçularının əmək, məzuniyyət və sosial təminat hüquqları müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilir.

Özəl sektorda çalışanlar da əmək qanunvericiliyinin və sosial sığorta sisteminin əhatəsindədirlər. Buna görə sosial təminatın yalnız dövlət sektoruna aid olduğunu düşünmək yanlışdır. Fərq bəzi əlavə təminatlarda, onların tətbiq dairəsində və işəgötürənin təqdim etdiyi imkanlarda yarana bilər. Məsələn, müəyyən özəl şirkətlər könüllü tibbi sığorta, əlavə məzuniyyət və bonuslar təklif edir. Digər şirkətlərdə isə belə imkanlar olmaya bilər.

İşə qəbul – müsabiqə, yoxsa birbaşa müraciət?

Dövlət qulluğunun əsas xüsusiyyətlərindən biri inzibati vəzifələrə qəbulun müəyyən edilmiş prosedurlar əsasında aparılmasıdır. Namizədlər müvafiq tələblərə uyğun olmalı, tələb olunan imtahan və qiymətləndirmə mərhələlərindən keçməlidirlər. Bu yolun üstünlüyü odur ki, namizəd əvvəlcədən hansı tələblərlə qarşılaşacağını öyrənə və hazırlıq planı qura bilər. Digər tərəfdən, imtahana hazırlaşmaq vaxt tələb edir və nəticəyə zəmanət vermir. Namizəd bu müddətdə işləmək və gəlir əldə etmək imkanını da nəzərə almalıdır.

Özəl sektorda işə qəbul qaydaları isə daha müxtəlifdir. Şirkətlər CV, müsahibə, praktiki tapşırıq, dil biliyi və peşəkar bacarıqlar əsasında namizədləri seçə bilərlər. Bəzi vəzifələrə qəbul prosesi qısa müddətdə başa çatır, digərlərində isə bir neçə mərhələli seçim tətbiq olunur. Bu baxımdan, təhsilini yeni başa vurmuş və təcrübəsi olmayan gənc üçün özəl sektor iş həyatına daha tez başlamaq imkanı yarada bilər. Dövlət qulluğunu seçən namizəd isə müsabiqəyə hazırlıq müddətini əvvəlcədən planlaşdırmalıdır.

Hansı gənc üçün hansı seçim daha məqsədəuyğun ola bilər?

Dövlət qulluğu, ilk növbədə, sabitliyə üstünlük verən, qanunvericiliklə işləməyə marağı olan, inzibati fəaliyyət və dövlət idarəçiliyi sahəsində karyera qurmaq istəyən şəxslər üçün uyğun seçim ola bilər. Özəl sektor isə yeni bacarıqlar qazanmaq, müxtəlif iş mühitlərində təcrübə toplamaq, gəlirini artırmaq və daha sürətli karyera yüksəlişinə nail olmaq istəyənlər üçün geniş imkanlar yaradır. 

Bununla belə, seçim zamanı yalnız sektorun adına deyil, konkret iş yerinə də baxmaq lazımdır. Aşağı maaşlı, inkişaf imkanları olmayan dövlət vəzifəsi ilə yüksək maaşlı, peşəkar inkişaf təklif edən özəl şirkəti müqayisə etmək bir nəticə verə bilər. Eyni qaydada, sabit əməkhaqqı və yaxşı iş şəraiti olan dövlət vəzifəsi ilə qeyri-sabit özəl iş arasında seçim tamamilə fərqli nəticələnə bilər.

Əsas məsələ dövlət və ya özəl sektor deyil

Dövlət və özəl sektor arasında seçim edərkən vahid və hamı üçün keçərli cavab yoxdur. Bir işçi üçün sabitlik və sosial təminat daha vacib olduğu halda, digəri üçün yüksək gəlir və peşəkar inkişaf imkanları əsas meyar ola bilər. Bu baxımdan, özəl sektorda yüksək maaş əldə etmək ehtimalı daha geniş olsa da, bu, hər kəsin gəlirinin yüksək olacağı anlamına gəlmir. 

Dövlət qulluğunda sabitlik üstünlük təşkil etsə də, bu yol da avtomatik olaraq yüksək maaş və sürətli karyera yüksəlişi vəd etmir. Nəticədə, gənclərin qarşısında duran əsas seçim dövlət və özəl sektor arasında deyil, öz məqsədlərinə, bacarıqlarına və gözləntilərinə uyğun karyera yolu tapmaqdır.

E. Bəyməmmədli

"AzPolitika.info"

"Bələdiyyələrin maliyyə dayanıqlılığının artması üçün tərəfimizdən işlər aparılır".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Milli Məclisdə keçirilən "Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışından irəli gələn regional inkişaf və yerli özünüidarəetmə sahəsində vəzifələr və çağırışlar" mövzusunda konfransda çıxışı zamanı Ədliyyə Nazirliyinin Bələdiyyələrlə İş Baş İdarəsinin rəisi Elmin Həsənov deyib.

O bildirib ki, yerli büdcəyə nəinki yeni vəsaitlərin cəlb olunması, hətta bələdiyyələr üçün hazırkı potensialdan düzgün istifadə çox vacibdir:

"Aparılan təhlillər göstərir ki, bələdiyyələr bu potensiallarından düzgün istifadə etmirlər".

"Məlum olduğu kimi, bələdiyyələrin inkişafı təkcə bu məsələlərlə kifayətlənmir, insan resursunun da təkmilləşdirilməsi, bələdiyyələrin kadr potensialının gücləndirilməsi də çox vacib məsələlərdəndir. Tərəfimizdən qəbul olunmuş yeni qanunvericilik aktları ilə bağlı bələdiyələrə 5 000 dən artıq tövsiyə məktubları göndərilib", - deyə nazirliyin idarə rəisi deyib.

Külli miqdarda mənimsəmədə təqsirləndirilən Bakı Şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsinin sabiq rəisi Raqif Abbasov və idarənin maliyyə-iqtisadiyyat sektorunun keçmiş müdiri Eldəniz Qulamovun cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması yekunlaşıb.

Mediaxeberleri.Az-ın məlumatına görə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hakim Eldar İsmayılovun sədrliyi ilə keçirilən prosesdə dövlət ittihamçısı çıxış edərək təqsirləndirilən şəxslərin hər birinin ayrı-ayrılıqda 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum olunmasını məhkəmədən xahiş edib.

Fotoda Raqif Abbasov

Məhkəmənin növbəti iclası noyabrın 4-nə təyin olunub.

Qeyd edək ki, Raqif Abbasov və Eldəniz Qulamov bir milyon manata yaxın dövlət vəsaitini mənimsəməkdə ittiham olunurlar.

Baş prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən hər iki şəxsə Cinayət Məcəlləsinin 179.4-cü (xüsusilə külli miqdarda mənimsəmə) maddəsi ilə ittiham irəli sürülüb.

Təqsirləndirilən şəxslər barəsində həbslə bağlı olmayan qətimkan tədbiri seçilib.

Cinayət işi üzrə Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi zərərçəkmiş qismində tanınıb.

Oktyabrın 21-də Şimali Makedoniya Respublikasının Prezidenti Qordana Silyanovska-Davkova Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə zəng edib.

Mediaxeberleri.Az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bununla bağlı Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat Xidməti məlumat yayıb.

Telefon danışığı zamanı dövlət başçıları dünyada enerji sahəsində yaranmış vəziyyət, mövcud çağırışlar və onların həlli yolları barədə fikir mübadiləsi aparıblar.

Söhbət əsnasında Şimali Makedoniya Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri məmnunluqla xatırlanıb, səfərin ölkələrimiz arasında dostluq və qarşılıqlı anlaşma münasibətlərinin möhkəmlənməsinə töhfə verdiyi qeyd olunub.

Dövlət başçıları Azərbaycan ilə Şimali Makedoniya arasında enerji sahəsində əməkdaşlığın davam etdirilməsi və genişləndirilməsi barədə razılığa gəliblər.

Azərbaycan Türkiyənin 31 vətəndaşını "arzuolunmaz şəxslər" siyahısına daxil edib.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyindəki "Naxçıvan Aqroservis" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri Cavid Ağaməliyev prokurorluq əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb.

Mediaxeberleri.Az Anz.az-a istinadən xəbər verir ki, saxlanılmanın dövlət əmlakının mənimsənilməsi iddiaları ilə bağlı olduğu bildirilir.

Məsələ ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Yaxın vaxtlarda ictimaiyyətə ətraflı məlumat veriləcəyi gözlənilir.

“QHT işi” üzrə ittiham olunanlardan biri, sosial işçi Zamin Zəkinin barəsindəki qərardan kassasiya şikayəti verilib.

Mediaxeberleri.Az-ın əldə etdiyi məlumata görə, şikayət Ali Məhkəmənin hakimi İlkin Rəcəbovun sədrliyi ilə araşdırılacaq.

Qeyd: Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bir sıra qeyri - hökumət təşkilatları ilə bağlı Baş Prokurorluğun İstintaq İdarəsində Cinayət Məcəlləsinin 192.2.2, 213.1, 308.2 və digər maddələri ilə cinayət işi başlanıb, ibtidai istintaq aparılır.

Cinayət işi üzrə bir sıra qeyri-hökumət təşkilatları, onların rəhbərləri, həmçinin, xarici qeyri-hökumət təşkilatlarının filial və nümayəndəliklərinin fəaliyyətlərində qanun pozuntuları araşdırılır.

Zamin Zəkinin barəsində Cinayət Məcəlləsinin 313-cü (Vəzifə saxtakarlığı), 193-1.3.2-ci (Cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini və ya digər əmlakı leqallaşdırma, xeyli miqdarda törədildikdə) və 308.1-ci (vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə) maddələri ilə ittiham irəli sürülüb.

O, 50 min manatdan artıq qanunsuz pul vəsaitini leqallaşdırmada ittiham olunur.

Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hökmünə əsasən, Zamin Zəkiyə 7 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qərarına əsasən, onun cəzasının müddəti 3 ay azaldılıb.

Rusiya Mərkəzi Bankı bu il 7,3 trilyon rubla çatacağı gözlənilən büdcə kəsirini maliyyələşdirmək üçün artıq on aydır ki, ehtiyatlarındakı qızılı satır.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mediası məlumat yayıb.

Məlumata görə, sentyabrda Rusiyanın qızıl ehtiyatları daha 0,2 milyon troya unsiyası (təxminən 6,2 ton) azalıb. Nəticədə ehtiyatların ümumi həcmi 72,8 milyon unsiyaya düşüb. Bu, 2019-cu ilin sonundan bəri ən aşağı göstəricidir. Mərkəzi Bankın ötən ilin dekabrında son bir neçə onilliyin ən böyük qızıl satışına başlamasından bəri Rusiyanın qızıl ehtiyatları 2 milyon troya unsiyası, yəni təxminən 62 ton azalıb.

Beynəlxalq Valyuta Fondunun statistikasına görə, müasir tarixdə Rusiya qızıl ehtiyatlarını yalnız bir dəfə bundan daha sürətlə azaldıb. 1998-ci ildə defolt, valyuta böhranı və dövlət qısamüddətli istiqrazları piramidasının çökməsi fonunda Mərkəzi Bank üç ay ərzində 3,8 milyon troya unsiyası (118 ton) qızıl satmışdı. Bununla belə, ilin sonuna doğru satılan qızıl külçələrin bir hissəsi geri alınmışdı. Nəticədə, həmin il Mərkəzi Bankın qızıl ehtiyatları 1,6 milyon unsiya (təxminən 50 ton) azalmışdı.

1990-cı illərin sonundan etibarən Rusiya qızıl ehtiyatlarının həcmi beş dəfədən çox artıb. 2022-ci ilin əvvəlinə Rusiyanın qızıl ehtiyatları 74 milyon troya unsiyasına, yaxud 2,3 min tona çatıb. Bu göstərici ilə ölkə dünyada beşinci yerdə qərarlaşıb.

Ötən ilin sonunda başlayan qızıl satışları Rusiya Mərkəzi Bankını dünyada bu qiymətli metalın ən böyük satıcısına çevirib. Bu proses Maliyyə Nazirliyinin əvvəllər Milli Rifah Fondunun aktivləri ilə apardığı əməliyyatların təkrarlanması ilə bağlıdır. Belə ki, Mərkəzi Bank büdcə kəsirini qarşılamaq üçün Maliyyə Nazirliyinin daha əvvəl satdığı Milli Rifah Fonduna məxsus qızılı bazarda satışa çıxarır.

“Finam” analitiki Aleksandr Potavinin sözlərinə görə, gəlirlərin büdcə xərclərini qarşılamaq üçün kifayət etmədiyi hallarda Maliyyə Nazirliyi toplanmış ehtiyatlardan, o cümlədən qızıldan istifadə edir:

“2026-cı ildə neft və qaz gəlirlərinin azalması Milli Rifah Fondunun aktivlərinin, o cümlədən qızılın satışının artmasına səbəb olub. Bundan əlavə, Mərkəzi Bank qızıl satışından əldə olunan vəsait hesabına valyuta likvidliyi çatışmazlığını da aradan qaldıra bilər. Dünya bazarında qızılın qiymətinin yüksək olması da, ehtimal ki, qiymətli metalın satışını artırmaq qərarına təsir edib”.

Məlumata görə, satılan Rusiya qızılının bir hissəsi Çinə göndərilir. Çin bu il Rusiyadan qiymətli metal alışını rekord səviyyəyə çatdırıb. Çin gömrüyünün məlumatına əsasən, yanvar-iyul aylarında Honkonqa Rusiya mənşəli təxminən 100 ton qızıl daxil olub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə üç dəfə çoxdur.

LSEG analitiki Debakit Sahanın sözlərinə görə isə dünyanın ən böyük qızıl bazarı olan London bazarı Rusiya qızılının qəbulunu dayandırdıqdan sonra rusiyalı tədarükçülər ixracı şərq istiqamətinə yönəldiblər. Müharibənin ilk ilindən etibarən Rusiya qızılının Çinə axını sürətlənib. Həmin vaxtdan bəri Honkonq vasitəsilə 35 milyard dollar dəyərində qiymətli metal ixrac edilib.

Noyabrın 16-dan dövlət ümumi təhsil müəssisələrində 2026/2027-ci tədris ili üzrə payız tətili başlayacaq.

Mediaxeberleri.Az Modern.az-a istinadla xəbər verir ki, payız tətili noyabrın 16-dan 20-dək davam edəcək.

Qeyd edək ki, noyabrın 21-i və 22-si şənbə və bazar günlərinə təsadüf edir.

Beləliklə, şagirdlər üçün ilk dərs günü noyabrın 23-ü olacaq.

Polisə tikinti və təmir işlərinin görülməsi adı altında vətəndaşların pul vəsaitlərinin ələ keçirilməsi barədə müraciətlər daxil olub.

DİN-in Mətbuat xidmətindən Mediaxeberleri.Az-a verilən məlumata görə, araşdırmalar zamanı tikinti şirkətlərindən birinin rəhbəri Elsevər Əliyevin fərdi yaşayış evi təmiri üçün bir vətəndaşdan 888 min 731 manat aldığı, lakin nəzərdə tutulan işləri tam yerinə yetirmədiyi müəyyən edilib.

Ekspert rəyinə əsasən müəyyən edilib ki, həmin ünvanda görülmüş tikinti işlərinin ümumi dəyəri 317 min 160 manat təşkil edib. Qalan vəsait isə həmin şəxs tərəfindən ələ keçirilib.

Bundan başqa, şirkət rəhbərinin digər zərərçəkəndən də tikinti və təmir məqsədilə hissə-hissə 450 min manat aldığı, lakin işləri yarımçıq saxladığı barədə müraciət də araşdırılıb. Həmin vətəndaş zərərçəkmiş şəxs qismində istintaq orqanında tanınaraq müvafiq ekspertizalar təyin edilib.

Faktla bağlı Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi başlanılıb. Cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunan E.Əliyev istintaqdan yayındığı üçün onun barəsində axtarış elan edilib. Polisin keçirdiyi tədbirlərlə E.Əliyev tutularaq istintaqa təqdim olunub.

Araşdırma aparılır.