Yevlax sakini binanın 4 cü mərtəbəsindən yıxılaraq ölüb.

Mediaxeberleri.Az qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, Kəlbəcər rayon sakini, 1935-ci il təvəllüdlü Qərənfil Məmmədova yaşayış binasının 4-cü mərtəbəsindən yıxılıb.

Qadın ağır vəziyyətdə Yevlax şəhər Mərkəzi Xəstəxanasına çatdırılsa da, həyatını xilas etmək mümkün olmayıb.

Hadisə yerinə polis və prokurorluq orqanı əməkdaşları cəlb olunub. Məlumat üçün bildirək ki, vəfat edən qadın birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi Yunis Mamedovun həyat yoldaşıdır.

Faktla bağlı Yevlax rayon Prokurorluğunda araşdırma başlanılıb.

Payız aylarında meşəlik ərazilərdə və kənd yerlərində tez-tez rast gəlinən itburnu yalnız mürəbbə və çay hazırlanması üçün istifadə olunan bitki deyil. Qırmızı rəngli meyvələri ilə seçilən bu bitki həm zəngin tərkibi, həm də uzun illərdir xalq təbabətində istifadə olunması ilə diqqət çəkir.

Mediaxeberleri.Az bildirir ki, itburnu əsasən yabanı qızılgül növlərinin meyvəsidir. Azərbaycanda da müxtəlif bölgələrdə geniş yayılıb. Meyvələri adətən payız aylarında yetişir və yetişdikcə qırmızı və ya narıncı rəng alır.

İtburnunun ən çox diqqət çəkən xüsusiyyətlərindən biri C vitamini ilə zəngin olmasıdır. Bundan əlavə, tərkibində müxtəlif antioksidant birləşmələr, karotinoidlər və digər bioloji aktiv maddələrə rast gəlinir. Lakin C vitamininin miqdarı bitkinin növündən, yetişmə dərəcəsindən, saxlanma və hazırlanma üsulundan asılı olaraq dəyişə bilər. pizza sifarişi

İtburnudan ən çox çay, dəmləmə, mürəbbə və şərbət hazırlanır. Qurudulmuş meyvələrdən hazırlanan içki xüsusilə soyuq aylarda məşhurdur. Ənənəvi olaraq itburnu çayı soyuqdəymə zamanı və ümumi tonus üçün istifadə edilib.

Meyvənin tərkibindəki antioksidant maddələr orqanizmdə oksidləşdirici stresslə mübarizədə rol oynaya bilər. Bəzi araşdırmalarda itburnu preparatlarının oynaq sağlamlığı ilə bağlı mümkün təsirləri də araşdırılıb. Lakin bu, itburnunun hər hansı xəstəliyi müalicə etdiyi anlamına gəlmir və onu dərman əvəzi hesab etmək düzgün deyil.

İtburnunun hazırlanması zamanı da diqqətli olmaq lazımdır. Meyvənin içərisində xırda, sərt tüklər və toxumlar olur. Buna görə də çay və ya digər məhsul hazırlanarkən meyvənin düzgün təmizlənməsi və süzülməsi vacibdir.

İtburnu məhsullarında şəkərin miqdarı da nəzərə alınmalıdır. Xüsusilə mürəbbə və şərbətlərdə yüksək miqdarda şəkər ola bilər. Bu səbəbdən “faydalı bitki” olması həmin məhsulların istənilən miqdarda qəbul edilə biləcəyi anlamına gəlmir.

Bitki mənşəli məhsullara qarşı allergiyası olan şəxslər və müntəzəm dərman qəbul edən insanlar isə itburnu əlavələrindən istifadə etməzdən əvvəl həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşməlidirlər.

Beləliklə, meşə kənarlarında və bağlarda adi görünən itburnu həm qida, həm də bitki mənşəli faydalı maddələrin mənbəyi kimi maraq doğurur. Əsas məsələ isə onu düzgün hazırlamaq və sağlamlıqla bağlı təsirlərini şişirtmədən istifadə etməkdir.

Aydan Hacı 

Azərbaycanın magistral avtomobil yollarında sentyabrın 17-də müşahidə ediləcək vəziyyət açıqlanıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, sabah dağlıq və dağətəyi rayonlarda dumanlı hava şəraiti ilə əlaqədar magistral avtomobil yollarında görünüş məsafəsinin 500-1000 metrədək məhdudlaşacağı gözlənilir.

2027-ci ildə Azərbaycanda müdafiə və təhlükəsizlik xərclərinin 8 milyard 816,4 milyon manat olması nəzərdə tutulur.

Mediaxeberleri.Az bu barədə Maliyyə Nazirliyinə istinadən xəbər verir.

Məlumata görə, bu, 2026-cı ilin təsdiq olunmuş proqnozu ilə müqayisədə 1,1 % çoxdur.

Xatırladaq ki, gələn il büdcə gəlirlərinin 39 milyard 234 milyon manat, xərclərinin isə 42 milyard 400 milyon manat olacağı gözlənilir.

Ölkə üzrə şagird və məktəb sayı azaldığı halda, paytaxtda yarım milyondan çox şagirdin cəmləşməsi regional disbalansın və daxili miqrasiyanın dəhşətli miqyasını ortaya qoyur.

Yeni tədris ilinin başlaması ilə Elm və Təhsil Nazirliyi və Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin (BŞTİ) açıqladığı göstəricilər Azərbaycanın sosial-demoqrafik mənzərəsindəki ciddi disbalansı növbəti dəfə gündəmə gətirib.

Məlumata görə, BŞTİ-nin tabeliyində fəaliyyət göstərən ümumi təhsil müəssisələrində bu il 504 413 şagirdin təhsil alacağı gözlənilir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə isə, 2025/2026-cı tədris ilində ölkə üzrə ümumi şagird sayı 1 milyon 648 min nəfərdir.

Rəqəmlər göstərir ki, Azərbaycandakı hər 3 şagirddən biri yalnız Bakı şəhərinin məktəblərində oxuyur. Paytaxtdakı özəl təhsil müəssisələrini, Elm və Təhsil Nazirliyinin birbaşa tabeliyində olan lisey və gimnaziyaları, eləcə də faktiki olaraq Bakı ilə bitişik olan Abşeron və Sumqayıt məktəblərini hesablamaya daxil etsək, ölkə şagirdlərinin təxminən 38-40 faizinin Abşeron yarımadasında cəmləşdiyini demək olar.

Kəndlərdə məktəblər niyə bağlanır?

Ölkə üzrə ümumi statistikaya nəzər saldıqda daha bir təhlükəli tendensiya diqqəti çəkir: Ötən tədris ili ilə müqayisədə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən məktəblərin sayı 4324-dən 4160-a düşüb. Yəni cəmi bir il ərzində 164 məktəb bağlanıb və ya digər müəssisələrə birləşdirilib. Ölkə üzrə şagird sayı isə 23 min nəfər azalıb.

Məktəblərin bağlanmasının əsas səbəbi rayonlarda, xüsusən dağlıq və sərhədyanı kəndlərdə şagird kontingentinin kəskin azalmasıdır. Bir çox kənd məktəblərində bütöv bir sinifdə cəmi 2-3 şagirdin qalması, hətta bəzi siniflərin ümumiyyətlə komplektləşdirilə bilməməsi Elm və Təhsil Nazirliyini həmin məktəbləri optimallaşdırmağa məcbur edir.

Bu isə kəndlərin boşalması prosesinin artıq son mərhələyə çatdığını göstərir. Gənclər və ailələr işsizlik, sosial infrastrukturun zəifliyi və qazanc yerlərinin olmaması səbəbindən kəndləri tərk edərək paytaxta axışırlar.

Təhsil ekspertlərinin qiymətləndirmələrinə görə, kəndlərdən Bakıya axın təkcə iqtisadi amillərlə deyil, həm də regionlarda təhsilin keyfiyyətinə olan inamsızlıqla birbaşa bağlıdır. Rayonlardakı bir çox məktəblərdə ixtisaslı kadr çatışmazlığı, pedaqoji heyətin cavanlaşmaması və repeditorluq infrastrukturunun mərkəzləşməsi valideynləri övladlarının gələcəyi üçün paytaxta köçməyə təhrik edən əsas amillərdən biridir.

Ekspertlər vurğulayırlar ki, daxili miqrasiyanın yarada biləcəyi ən böyük təhlükə "təhsildə imkan bərabərsizliyinin" daha da dərinləşməsidir. Regionlarda qalan azsaylı şagirdlər psixoloji və sosial cəhətdən təcrid olunmuş mühitdə oxumağa məcbur olurlar. Bir çox kənd məktəblərində rəqabət mühitinin sıfıra enməsi, fənn kabinetlərinin və müasir laboratoriyaların işlək olmaması ali məktəblərə qəbul göstəricilərində regionlarla Bakı arasındakı uçurumu ilbəil genişləndirir.

Eyni zamanda, ekspertlər diqqəti başqa bir təzadlı məqama çəkirlər: Dövlət hər il regionlarda yüzlərlə müasir, yüksək standartlara cavab verən məktəb binaları tikib istifadəyə verir, lakin həmin binalarda oxuyacaq şagird tapılmır. Bakıda isə əksinə, bina infrastrukturu fiziki olaraq tükənir. Nəticədə, dövlət resurslarının paylanmasında ciddi disbalans yarana bilər - regionlarda infrastruktur boş qalır, paytaxtda isə həddindən artıq yüklənmə səbəbindən tez sıradan çıxır.

Bakı məktəblərində "infrastruktur kollapsı"

Kəndlərdən və rayon mərkəzlərindən baş verən nəzarətsiz daxili miqrasiya Bakının təhsil sistemini çətin vəziyyətinə salıb.

Bakının mərkəzi və xüsusilə yeni salınan yaşayış massivlərində (Xırdalan, Masazır, Yeni Yasamal, Bülbülə, Zabrat və s.) yerləşən məktəblərdə bir sinifdə 40-45 şagirdin oxuması artıq adi hala çevrilib. Təhsil mütəxəssislərinin fikrincə, 30-dan çox şagirdin olduğu sinifdə müəllimin fərdi yanaşma tətbiq etməsi və 45 dəqiqəlik dərs ərzində hər bir şagirdin mənimsəmə dərəcəsini qiymətləndirməsi pedaqoji baxımdan imkansızlaşır.

İki və üçnövbəli sistem: Şagird axınının qarşısını ala bilməyən bir çox paytaxt məktəbi 2-ci, hətta 3-cü növbəli tədris rejimünə keçməyə məcbur olur. Bu isə şagirdlərin günün ikinci yarısında dərsə gəlməsinə, diqqət dağınıqlığına və dərsdənkənar dərnək/idman fəaliyyətlərindən kənarda qalmasına gətirib çıxarır.

BŞTİ-nin məlumatına görə, yarım milyondan çox şagirdə cəmi 29 715 müəllim xidmət edir. Bu, hər müəllimə düşən şagird nisbətinin regionlarla müqayisədə dəfələrlə yüksək olduğunu göstərir və pedaqoqların peşəkar tükənməsinə (burnout) şərait yaradır.

I siniflə IX-XI siniflər arasındakı fərq nə deyir?

BŞTİ-nin açıqladığı digər bir diqqətçəkən məqam siniflər üzrə şagird bölünməsidir:

I sinif: 39 999 şagird

IX sinif: 49 167 şagird

XI sinif: 39 479 şagird

Birinci sinfə qədəm qoyanların sayının (təxminən 40 min) 9-cu sinifdə oxuyanlardan (təxminən 49 min) az olması iki vacib faktorla izah olunur: 

-Ölkədə doğuş səviyyəsinin ilbəil aşağı düşməsi artıq 1-ci sinfə qəbul olunanların sayında özünü göstərir. Ekspertlərin fikrincə, bu göstərici yaxın 5-10 ildə ümumiyyətlə ölkə üzrə şagird kontingentinin daha kəskin azalacağını xəbər verir. 

-IX sinifdəki yüksək rəqəm isə icbari 9 illik təhsilin son pilləsi olduğu üçün maksimum kontingenti əks etdirir. XI sinifdə rəqəmin 39 minə düşməsi isə 10 minə yaxın şagirdin 9-cu sinifdən sonra kolleclərə və ya peşə məktəblərinə üz tutduğunu təsdiqləyir.

Çıxış yolu nədir?

Bakı məktəblərinin həddindən artıq yüklənməsi və regionlarda məktəblərin boşalması təkcə təhsil məsələsi deyil, birbaşa milli təhlükəsizlik və sosial-iqtisadi tarazlıq problemidir.

Ekspertlər bildiri ki, regionlardan Bakıya axının qarşısını almaq üçün:

-Regionlarda iqtisadi fəallıq artırılmalı, kənd təsərrüfatı və sənaye sahələrində gənclər üçün cəlbedici iş yerləri yaradılmalıdır;

-Bölqələrdəki təhsilin keyfiyyəti yüksəldilməli, Müəllimlərin İşə Qəbulu (MİQ) imtahanlarında yüksək bal toplayan gənc kadrların kənd məktəblərinə cəlb olunması üçün stimullaşdırıcı sosial paketlər (mənzil təminatı, daha yüksək əməkhaqqı əmsalı) genişləndirilməlidir;

-Bakı və Abşeronda yeni məktəb tikintisi sürətləndirilməli, regional universitetlərin və kolleclərin cəlbediciliyi artırılmalıdır.

Əks halda, yaxın illərdə Bakı məktəbləri şagird qəbul etmək imkanlarını tamamilə itirəcək, regionlardakı yüzlərlə müasir məktəb binası isə boş qalaraq qapanacaq.

E.Rüstəmli

"AzPolitika.info"

Ermənistan rəhbərliyi anlamalıdır ki, revanşist və qeyri-konstruktiv yanaşmalar, siyasi oyunlar artıq keçərli olmayacaq və gələcəyə baxmaq lazımdır.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Trend BİA-nın direktor müavini, siyasi şərhçi Sahil Kərimli "Qərbi Azərbaycan" telekanalında yayımlanan "Müzakirə vaxtı" verilişində bildirib.

O qeyd edib ki, Ermənistan adlanan dövlətin tarixi Azərbaycan torpaqları ərazisində qurulduğu beynəlxalq ictimaiyyətə məlumdur. Sahil Kərimlinin sözlərinə görə, bu gün Azərbaycanın çəkilməsini istədiyi Zəngəzur dəhlizinin keçəcəyi ərazilər də tarixi Azərbaycan torpaqlarıdır. O bildirib ki, Qərbi Zəngəzur, eləcə də Ermənistanın paytaxtı adlandırılan İrəvan Azərbaycan tarixi torpaqları hesabına formalaşıb.

"Bütün bunlara baxmayaraq, Azərbaycan dövləti konkret bəyan edir ki, Ermənistanın hazırkı ərazilərini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tanıyır. Amma bir şərtlə ki, Azərbaycana, o cümlədən Qarabağa qarşı ərazi iddiaları olmasın", - deyə o vurğulayıb.

Sahil Kərimli bildirib ki, Qərbi azərbaycanlılar zaman-zaman zorla öz ata-baba yurdlarından qovulub, didərgin salınıb, bəzi hallarda xüsusi amansızlıqla, işgəncələr, soyqırımı və digər ağır cinayətlər törədilməklə bu ərazilərdən çıxarılıblar. Onun sözlərinə görə, bu insanların hazırkı Ermənistan ərazisində yerləşən ata-baba yurdlarına qayıtmasının qarşısında maneələr yaradılmamalıdır.

O əlavə edib ki, Ermənistan tərəfindən bu istiqamətdə süni maneələrin yaradılmasına cəhd edilməsi qeyri-konstruktiv və qeyri-insani mövqedir. Sahil Kərimli bildirib ki, həmin ərazilərlə bağlı arxivlərdə müvafiq sənədlər mövcuddur və vaxtilə Qərbi azərbaycanlıların həmin ərazilərdə doğulduğunu, orada uzun illər yaşadığını təsdiqləyən məlumatlar qorunub saxlanılır.

"Belə bir halda Ermənistanın bu gün qeyri-səmimi, qeyri-konstruktiv mövqe göstərməsi sülh prosesinin ruhuna çox ciddi zərbədir və onun ruhuna ziddir", - deyə o vurğulayıb.

Siyasi şərhçi son dövrlərdə, xüsusilə diplomatların Azərbaycanın suveren ərazilərinə səfərləri ilə bağlı yaranan ajiotaja da diqqət çəkib. O bildirib ki, həmin səfərlərə qarşı Ermənistanda yaranan aqressiya bu ölkənin cəmiyyətində hələ də revanşist, separatçı və ərazi iddiaları ilə çıxış edən qüvvələrin mövcud olduğunu göstərir.

Sahil Kərimli qeyd edib ki, bu qüvvələr Ermənistan daxilindəki radikal qruplaşmalardan bəhrələnir. Onun sözlərinə görə, Serj Sarkisyan, Robert Köçəryan və onların mövqelərini dəstəkləyən, radikal qüvvələri qızışdıran qruplar mövcuddur.

O hesab edir ki, həmin qüvvələr eyni zamanda xaricdən də dəstəklənir. Sahil Kərimli bildirib ki, xaricdəki müəyyən siyasi dairələr tərəfindən Azərbaycana qarşı aqressiv və qeyri-konstruktiv mövqe, işğalçılıq, separatizm, ərazi iddiaları və revanşizm ruhu qızışdırılır.

"Bəlkə də sadə erməni xalqı, sıravi erməni vətəndaşı bu məsələlərdə müəyyən neytrallıq nümayiş etdirir. Amma bu gün Ermənistandakı toplumda, cəmiyyətdəki xəstə qruplaşmalar bu cür məsələləri qızışdırırlar", - deyə o bildirib.

Siyasi şərhçi son iki gündə Ermənistan mediasını və bu ölkənin sosial şəbəkə seqmentini müəyyən qədər müşahidə etdiyini deyib. O bildirib ki, Azərbaycanda da cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri bu prosesləri izləyir və Ermənistanın informasiya məkanında Azərbaycana qarşı böyük aqressiya müşahidə olunur.

Sahil Kərimli hesab edir ki, Ermənistan rəhbərliyi də bu proseslərdən kənarda deyil və radikal qruplaşmaların fəaliyyəti müəyyən formada idarə olunur. Onun sözlərinə görə, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın sülhə hazır olduğunu bildirən bəyanatları ilə ölkə daxilində radikal qüvvələrin ona qarşı çıxışları arasında siyasi oyun elementləri var.

"Ermənistan rəhbərliyi, elə Ermənistanın radikal təfəkkürlü qanadı başa düşməlidir ki, bu cür oyunlar artıq keçərli olmayacaq, əbəsdir və gələcəyə doğru baxılmalıdır", - deyə o vurğulayıb.

Sahil Kərimli bildirib ki, bölgənin gələcəyi sülh, əmin-amanlıq və iqtisadi inteqrasiya üzərində qurulmalıdır. Onun sözlərinə görə, kommunikasiya xətlərinin şaxələndirilməsi, xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin açılması və nəhayət, Azərbaycanla sülh müqaviləsinin imzalanması qarşıda duran əsas məsələlərdəndir.

Oktyabrın 1-dən Azərbaycanda hazırda qiyməti 18 manat və ya daha aşağı olan bütün sabit internet tarifləri vahid minimum olan 25 manatlıq tarifə keçiriləcək. 

Mediaxeberleri.Az-ın əldə etdiyi məlumata görə, dəyişikliklər yalnız genişzolaqlı internet üçün nəzərdə tutulmuş xidmətlərinə şamil ediləcək və mobil rabitə ilə mobil internet paketlərinə təsir göstərməyəcək.

Bildirilir ki, qərar bazarda tariflərin vahidləşdirilməsi və telekommunikasiya infrastrukturunun daha da inkişaf etdirilməsi siyasəti çərçivəsində qəbul olunub.

Yeni qaydaların minlərlə abunəçiyə təsir göstərəcəyi gözlənilir. Eyni zamanda, operatorlar yenilənmiş tarif paketləri çərçivəsində istifadəçilərə əlavə xidmətlər və ya daha yüksək internet sürəti təklif edə bilərlər.

Hazırda provayderlər müştərilərini qarşıdakı dəyişikliklərlə bağlı mərhələli şəkildə məlumatlandırırlar. Yeni tariflərin parametrləri və təfərrüatları barədə əlavə məlumatın operatorlar tərəfindən yaxın vaxtlarda açıqlanacağı gözlənilir.

Qeyd edək ki, bazarda fəaliyyət göstərən bəzi alternativ provayderlərdə hələ də aylıq ödənişi 18 manat və ya daha aşağı olan sabit fiber-optik və ya ADSL internet tarifləri mövcuddur.

Son illər Respublika Prezidenti cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmizdə qeyri-neft sektorunun inkişafı, kənd təsərrüfatının inkişafı, məşğulluğun artırılması, vətəndaşların rifah halının yaxşılaşdırılması və su ehtiyatlarından səmərəli şəkildə istifadə edilməsi istiqamətində bir sıra məqsədyönlü işlər həyata keçirilir. 2026-cı ilin 25 may tarixində ölkə Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirənin keçirilməsi, həmçinin, “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi və bundan irəli gələrək bəzi məsələlərin tənzimlənməsi haqqında Respublika Prezidentinin 25 may 2026-cı il tarixli Sərəncamı bir daha onu deməyə əsas verir ki, ölkəmizdə kənd təsərrüfatının inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir.

Respublikamızın hər yerində olduğu kimi, Qazax rayonunda da sözügedən Dövlət Proqramında əksini tapan məsələlərin icrasına həssaslıqla yanaşılır. Bu məqsədlə Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 15 iyul 2026-cı il tarixli 9-23/250 nömrəli Sərəncamı ilə Qazax rayonu üzrə “2026-2030-cu illərdə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafı” ilə bağlı Qərargah yaradılıb və “İş Planı” təsdiq edilib. Dövlət Proqtamının icrası istiqamətində məqsədyönlü işlər görülür, layihələr icra olunur, tədbirlər həyata keçirilir.

Sentyabrın 15-də Qazaxda 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramının icrası ilə bağlı rayonun kəndlərində aqroparka və iri fermer təsərrüfatlarına baxış keçirilib.

Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Rəcəb Babaşov, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının məsul işçisi Elvin Azadəliyev və Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində Azad olunmuş ərazilərlə və aqroparklarla iş şöbəsinin müdiri İlqar Məhərrəmov rayon ərazisində fəaliyyət göstərən aqroparka, iri fermer təsərrüfatlarına, soyuducu anbarlara, istixanalara və yeni intensiv meyvə bağlarına baxış keçiriblər.

Baxışın keçirilməsində əsas məqsəd dövlət proqramının icrası, rayonun aqrar potensialının artırılması, intensiv kənd təsərrüfatı texnologiyalarının tətbiqi və istehsal göstəricilərinin yerində qiymətləndirilməsidir. Baxış zamanı rayonda kənd təsərrüfatının inkişafı, məşğulluğun təmin edilməsi və istehsal həcminin artırılması istiqamətində aidiyyəti məsul şəxslərə müvafiq tapşırıq və tövsiyələr verilib. Sahibkarların, təsərrüfat sahiblərinin, fermerlərin təklifləri, müraciətləri dinlənilib.

Son günlər Bakıda nəqliyyat sıxlığının azaldılması və şəhərin artan əhali yükünün nisbətəm yüngülləşdirilməsi istiqamətində müxtəlif təkliflər müzakirə olunur. Bu baxımdan yalnız yolların genişləndirilməsi və nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi deyil, şəhərdə insanların gündəlik hərəkətini formalaşdıran obyektlərin yerləşmə prinsipi də mühüm məsələlərdən biri kimi ortaya çıxır. 

Bu obyektlər arasında sözsüz ki, universitetlər birinci sırada dayanır. Belə ki, Bakıda yerləşən ali təhsil müəssisələri hər gün on minlərlə tələbənin müxtəlif istiqamətlərdən şəhərin mərkəzinə və digər universitet ərazilərinə hərəkət etməsinə səbəb olur. Tələbələrin böyük hissəsinin ictimai nəqliyyatdan istifadə etməsi ilə yanaşı, onları universitetlərə gətirib-aparan şəxsi avtomobillərin sayı da xüsusilə günün pik saatlarında yollardakı yükü artırır.

Digər tərəfdən, Bakının mərkəzində yerləşən bir sıra ali təhsil müəssisələrinin ərazi imkanları kifayət qədər məhduddur. Tələbə sayının artması, yeni fakültə və ixtisasların yaradılması, laboratoriyaların, yataqxanaların, kitabxanaların, idman və digər sosial obyektlərin genişləndirilməsi üçün universitetlərin daha böyük ərazilərə ehtiyacı yaranır. Şəhərin sıx məskunlaşmış hissəsində yerləşən universitetlər üçün isə belə genişlənmə imkanları hər zaman mümkün olmur.

Bu baxımdan universitetlərin Bakıdan kənara və ya paytaxtın ətraf ərazilərinə köçürülməsi, onların müasir kampuslar şəklində yenidən qurulması ideyası diqqət çəkir. Xarici ölkələrdəki nümunələr göstərir ki, belə kampuslarda tədris binaları ilə yanaşı, tələbə yataqxanaları, laboratoriyalar, kitabxanalar, idman kompleksləri, sosial və istirahət məkanlarının yaradılması mümkün ola bilər. Digər tərəfdən, belə bir addım regionların inkişafına da müsbət töhfə verə bilər. Belə ki, böyük universitetlərin Bakıdan kənarda yerləşdirilməsi həmin ərazilərdə yeni yaşayış və xidmət infrastrukturlarının formalaşması, ictimai nəqliyyatın inkişafı, tələbə şəhərciklərinin və yeni iş yerlərinin yaranması deməkdir.

Bəs Bakıda yerləşən universitetlərin ətraf bölgələrə köçürülməsi nə dərəcədə real görünür?

Təhsil eksperti Elçin Əfəndinin fikrincə, universitetlərin Bakıdan köçürülməsi cəmiyyət tərəfindən artıq uzun illərdir müzakirə olunan məsələlərdəndir. Lakin böyük ali təhsil müəssisələrinin paytaxtdan başqa ərazilərə köçürülməsi üçün həmin bölgələrdə yeni infrastrukturun yaradılması, universitet binalarının və tələbə şəhərciklərinin inşa edilməsi tələb olunur. Bu isə həm uzun zaman, həm də ciddi maliyyə vəsaiti tələb edə bilər.

Ekspert hesab edir ki, yaxın illər üçün daha optimal variant Bakıda yerləşən universitetlərdə plan yerlərinin tədricən azaldılması, bölgələrdə fəaliyyət göstərən ali təhsil müəssisələrində isə qəbul imkanlarının genişləndirilməsi ola bilər.

Elçin Əfəndinin sözlərinə görə, bu yanaşma bir tərəfdən paytaxtda universitetlərə görə formalaşan tələbə və nəqliyyat sıxlığının müəyyən qədər azalmasına, digər tərəfdən isə regionlardakı ali təhsil müəssisələrinin inkişafına imkan verə bilər.

Ekspert qeyd edib ki, müəyyən universitetlərin paytaxtdan kənara köçürülməsi üçün əvvəlcə həmin ərazilərdə müvafiq infrastrukturun yaradılması vacibdir. Yeni universitet binalarının, laboratoriyaların, yataqxanaların və tələbə şəhərciklərinin inşası isə qısa müddətdə başa çatdırıla biləcək proses deyil.

“Bu məsələ cəmiyyət tərəfindən illərdir müzakirə olunur. Bir çox universitetin paytaxtdan kənara çıxarılması təklif edilir. Amma bununla paralel olaraq paytaxtda olan universitetlərdə plan yerlərinin azaldığı qədər bölgələrdəki universitetlərin plan yerlərini artırmaqla bu çıxış yolu müəyyən qədər kompensasiya etmək olar. Bəzi universitetləri paytaxtdan çıxarmaq üçün yenidən müəyyən ərazilərdə universitet binaları tikilməli, infrastrukturlar yaradılmalıdır. Bu da kifayət qədər həm zaman, həm də maliyyə resursu tələb edir. Bu nöqteyi-nəzərdən plan yerlərini paytaxtda azaldıb bölgələrdə artırmaqla ilkin mərhələdə belə bir qərar qəbul etmək olar”, – deyə ekspert bildirib.

Elçin Əfəndi diqqətə çatdırıb ki, paytaxtın yükünün azaldılması ilə bağlı dövlət səviyyəsində qəbul edilmiş sənədlərdə də bəzi ali təhsil müəssisələrinin paytaxtdan kənarda yerləşdirilməsi və tələbə şəhərciklərinin yaradılması məsələsi nəzərdə tutulub. Onun sözlərinə görə, bu yanaşmanın tam şəkildə reallaşdırılması daha uzunmüddətli perspektiv tələb edir.

Ekspert hesab edir ki, qarşıdakı 25-30 il ərzində universitetlərin paytaxtdan kənara köçürülməsi istiqamətində daha geniş addımlar atmaq mümkün olsa da, yaxın illər üçün ən optimal həll yolu Bakıdakı universitetlərin plan yerlərinin mərhələli şəkildə azaldılması və həmin yerlərin bölgələrdəki ali təhsil müəssisələri arasında bölüşdürülməsidir.

E. Bəyməmmədli

"AzPolitika.info"