Vahid Məhərrəmli: “Bizdə potensial daha böyükdür, amma bu potensialın reallaşdırılması üçün düzgün siyasət və effektiv idarəetmə lazımdır”
2025-ci ildə Azərbaycan Gürcüstana 712.7 milyon dollarlıq mal-məhsul satıb. Bunun yardıan bir qədər azı - 347.9 milyon dolları qeyri neft-qaz məhsullarının payına düşür.
Dövlət Gömrük Komitəsinin ixra statstikasında yer alan məlumatıara görə, bu ilin 3 ayında qonşu ölkədən 168 milyon dollar dəyərində məhsul almışıq. Bu rəqəmə sular, alkoqolsuz energetik içkilər və şəkər əlavələri, diri iribuynuzlu heyvanlar, diri qoyunlar, natrium sianidlər, kartof, ferrosilikomanqan ərintiləri, ev toyuqlarının hissələrə ayrılmış əti və əlavə məhsulları, keramikadan minalanmamış üzlük plitələr, alkoqolsuz içkilər, elektrik enerjisi, malların saxlanması, daşınması və qablaşdırılması üçün şüşə qablar, plastik kütlədən hazırlanmış tıxaclar, qapaq və qalpaqlar, quş yumurtası, qabıqlı, inkubasiya üçün mayalanmış yumurtalar, poçt markaları, çörək-bulka və unlu qənnadı məmulatları və s. məhsullar idxal etmişik.
Göründyü kimi, Gürcüstandan idxal etdiyimiz malların siyahısında qida və içki məhsulları üstünlük təşkil edir. Azərbayan idxalçıları bu ərzaq məhsulları almağa 70 milyon dollardan çox pul xərcləyiblər.
İqtisadçı, kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə ekspert Vahid Məhərrəmli “AzPolitika”ya şərhində bildirib ki, son vaxtlar Gürcüstandan Azərbaycana yeyinti məhsullarının ixracı demək olar ki, artıb və artmaqda davam edir.
“Bu onunla bağlıdır ki, biz özümüzü ərzaq məhsulları ilə tam təmin edə bilmirik”, - o əlavə edib.
“Mən siyahıya baxdım, orada öndə gedən məhsullar spirtli içkilər və mineral sulardır. Azərbaycanda da spirtli içkilər, şərab istehsal olunur, Gürcüstanda da. Eyni zamanda Azərbaycanda mineral sular istehsal edilir, Gürcüstanda da. Təəssüflə deməliyəm ki, Gürcüstanın istehsal etdiyi şərab və mineral sular Azərbaycan istehsalından daha keyfiyyətlidir. Hətta onların məhsulları Azərbaycan bazarında daha yüksək qiymətə satılır və alıcıları da kifayət qədər çoxdur”, - iqtisadçı vurğulayıb.
Digər tərəfdən, V.Məhərrəmlinin sözlərinə görə, Gürcüstandan Azərbaycana diri heyvan ixracı da artır: “İri buynuzlu heyvanlar təxminən 29 milyon dollar, xırda buynuzlu heyvanlar isə 10-18 milyon dollar dəyərində ixrac olunur. Son vaxtlar Azərbaycanda heyvandarlıq sahəsində ciddi problemlər var, heyvanların sayı azalır, ətin qiyməti isə xeyli artıb. Buna görə də Gürcüstandan daha ucuz qiymətə diri heyvanlar gətirilir və burada kəsimə verilir”.
Mütəxəssis hesab edir ki, əslində Azərbaycanın özündə bu sahəni inkişaf etdirmək üçün kifayət qədər potensial var. Lakin bu potensialın reallaşdırılması üçün bir sıra tədbirlər görülməlidir: “Keçən il avqust ayında heyvanlar arasında dabaq xəstəliyi yayıldı, lakin uzun müddət bu xəstəliyin mövcudluğu rəsmi şəkildə etiraf olunmadı. Biz mediada dəfələrlə bu barədə xəbərdarlıq etdik ki, fermerlər tədbir görsünlər. Təəssüf ki, məsələ gizlədildi. Halbuki xəstəliyi ört-basdır etməklə onu aradan qaldırmaq mümkün deyil. Əsas məsələ vaxtında aşkar edib tədbir görməkdir. Ümumilikdə heyvandarlıq sahəsində problemlər çox ciddidir. Bizdə yem bazası zəifdir. Gürcüstan bizdən kiçik ölkə olsa da, bu sahədə ciddi irəliləyiş əldə edib. Onlar uzun illərdir bitkiçilik və yemçilik sahəsini inkişaf etdirir, müasir suvarma sistemləri qurublar, gübrə və bəzi pestisidləri özləri istehsal edirlər. Bu da istehsal xərclərini azaldır. Nəticədə onların yem bazası heyvandarlıq üçün kifayət edir və onlar təkcə Azərbaycana deyil, digər ölkələrə də məhsul ixrac edirlər”.
İqtisadçı xatırladırt ki, Gürcüstandan Azərbaycana kartof da idxal olunur.
“Biz kartofu kifayət qədər istehsal edə bilmirik. Əhalinin tələbatını ödəmək üçün təxminən 1,3–1,4 milyon ton kartof istehsal olunmalıdır. Lakin bu sahədə də problemlər var. Əkin sahələri azalır, məhsuldarlıq aşağı düşür. Su təminatı və keyfiyyətli toxumla bağlı çətinliklər mövcuddur”, - o qeyd edib.
V.Məhərrəmli hesab edir ki, əsas problemlərdən biri də məhsulun saxlanmasıdır. Mövcud anbarlar müasir tələblərə cavab vermir və məhsul qısa müddətdə xarab olur: “Rəsmi statistikaya görə, hər il məhsulun təxminən 5-6%-i itir, amma real vəziyyətdə bu rəqəm daha yüksəkdir. Ümumilikdə kartofun təxminən 20%-i istehlakçıya çatmadan məhv olur”.
Mütəxəssis sonda vurğulayır ki, bütün bu problemlər kənd təsərrüfatında sistemli yanaşmanın çatışmadığını göstərir. Nəticədə biz yalnız Gürcüstandan deyil, digər ölkələrdən də daha çox yeyinti məhsulları idxal etməyə məcbur qalırıq. Onun sözlərinə görə, son 10 ildə ərzaq məhsullarının idxalı 2,6 dəfə artıb və bu ilin göstəriciləri də artımın davam etdiyini göstərir.
“Əslində bu problemi həll etmək mümkündür. Azərbaycanın kifayət qədər potensialı və resursları var, hətta bu potensial Gürcüstandan daha yüksəkdir. Sadəcə olaraq, bu potensialın reallaşdırılması üçün düzgün siyasət və effektiv idarəetmə lazımdır. Məsələn, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi konkret strategiya müəyyən etməlidir ki, ölkə özünü daxili istehsal hesabına ərzaqla təmin edə bilsin. Mən əminəm ki, düzgün yanaşma ilə bu məqsədə nail olmaq mümkündür”, - Vahid Məhərrəmli yekunlaşdırıb.
Rasim Əliyev
“AzPolitika.info”
