Azərbaycan tarixən qoyunçuluğun ən geniş yayıldığı ölkələrdən biri olub. Uzun illər bu sahə kənd əhalisinin əsas məşğulluq istiqamətlərindən biri olmaqla yanaşı, ölkənin ət və yun məhsullarına olan tələbatının ödənilməsində mühüm rol oynayıb. Lakin son illər mənzərə dəyişməyə başlayıb.

Yerli istehsalın müxtəlif problemlərlə üzləşdiyi bir vaxtda Gürcüstandan Azərbaycana diri qoyun idxalının əhəmiyyətli dərəcədə artması diqqət çəkir. Gürcüstanın Milli Statistika İdarəsinin məlumatına görə, bu ilin yanvar-iyun aylarında Azərbaycana 1,3 milyon ABŞ dolları dəyərində diri qoyun ixrac edilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,5 dəfə çoxdur. Ümumilikdə isə Gürcüstan bu ilin ilk altı ayında xarici bazarlara 11,7 milyon ABŞ dolları dəyərində diri qoyun ixrac edib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə üç dəfə çoxdur. Ən böyük ixrac Səudiyyə Ərəbistanına həyata keçirilib. Sonrakı yerlərdə isə Qətər, Azərbaycan, Liviya və Küveyt qərarlaşıb.

Rəsmi statistika da ölkədə xırdabuynuzlu heyvanların sayının son illər azalma tendensiyası nümayiş etdirdiyini göstərir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı il yanvarın 1-nə Azərbaycanda qoyun və keçilərin sayı 6 milyon 757,8 min baş olub. Bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 138,7 min baş və ya 2 faiz azdır. Son beş ilin statistikası da azalma meylinin davam etdiyini göstərir. Belə ki, 2021-ci ildə ölkədə 8 milyon 89,7 min baş, 2022-ci ildə 7 milyon 899,7 min baş, 2023-cü ildə 7 milyon 751,7 min baş, 2024-cü ildə 7 milyon 60,6 min baş, 2025-ci ildə isə 6 milyon 896,5 min baş qoyun və keçi qeydə alınıb. Beləliklə, son beş ildə ölkədə xırdabuynuzlu heyvanların sayı təxminən 1,3 milyon baş azalıb.

Bəs Azərbaycanda qoyunçuluğa marağın azalmasının səbəbləri nələrdir? Pravda.az mövzu ilə bağlı "Kaspi" qəzetinin məqaləsini təqdim edir:

Mütəxəssislərin fikirincə, Azərbaycanda qoyunçuluğun inkişafına mane olan səbəblər müxtəlifdir. Otlaq və yaylaq sahələrinin azalması, iqlim dəyişiklikləri, yem və baytarlıq xidmətlərinin bahalaşması, eləcə də sahənin gəlirliliyinin aşağı düşməsi ənənəvi heyvandarlığın inkişafına mənfi təsir göstərir.

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, son illərdə qoyunçuluğun əvvəlki cəlbediciliyini itirməsinin bir sıra iqtisadi və struktur səbəbləri var. Əsas problemlərdən biri yem və saxlanma xərclərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasıdır. Fermerlər əvvəlki illərlə müqayisədə heyvan yemini, baytarlıq xidmətlərini və digər istehsal vasitələrini daha yüksək qiymətə əldə edirlər. Nəticədə mənfəət azalır və kiçik təsərrüfatlar bu sahədən uzaqlaşmağa başlayır.

Digər mühüm amil otlaq sahələrinin azalması və bəzi ərazilərdə örüşlərdən istifadənin məhdudlaşmasıdır. Qoyunçuluq geniş otlaq sahələri tələb edən fəaliyyət növü olduğundan, otlaq imkanlarının məhdudlaşması fermerləri əlavə yem almağa məcbur edir. Bu isə istehsalın maya dəyərini yüksəldir. Bununla yanaşı, kənd yerlərində əmək qabiliyyətli əhalinin bir hissəsinin şəhərlərə üz tutması da qoyunçuluğun inkişaf tempinə mənfi təsir göstərən amillərdəndir.

Ekspert qeyd edib ki, Gürcüstanda bəzi bölgələrdə geniş təbii otlaq sahələrinin mövcudluğu, istehsal xərclərinin nisbətən aşağı olması və ixrac imkanlarının genişlənməsi qoyunçuluğun inkişafına müsbət təsir göstərib.

A.Nəsirli hesab edir ki, kəndlilərin qoyunçuluğa marağını yenidən artırmaq mümkündür. Bunun üçün ilk növbədə iqtisadi baxımdan cəlbedici mühit yaradılmalıdır. Onun sözlərinə görə, yem xərclərinin azaldılması istiqamətində tədbirlər görülməli, otlaq sahələri qorunmalı və səmərəli idarə olunmalı, kiçik fermerlər üçün güzəştli kredit və subsidiya mexanizmləri genişləndirilməli, damazlıq işi gücləndirilməli, baytarlıq xidmətlərinin əlçatanlığı yaxşılaşdırılmalıdır.

Ekspert əlavə edib ki, fermerlərin məhsullarını daha sərfəli qiymətə sata bilmələri üçün satış və emal infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi də vacibdir. İstehsalçı məhsulunu bazara asan çıxara, gəlir əldə edə və gələcəyinə əmin ola bilsə, qoyunçuluğa maraq da artacaq. Onun fikrincə, bu sahənin inkişafı yalnız subsidiya ilə deyil, istehsaldan satışadək bütün zəncir üzrə əlverişli iqtisadi mühitin formalaşdırılması ilə mümkündür.

İqtisadçı-ekspert Rauf Qarayev isə hesab edir ki, Azərbaycanda qoyunçuluğun üzləşdiyi əsas problemlərdən biri yaylaq və qışlaq sahələrinin getdikcə azalmasıdır. Onun sözlərinə görə, qoyunçuluğun inkişafı üçün ilk növbədə geniş otlaq sahələrinin mövcudluğu vacibdir. Əvvəllər bu baxımdan daha əlverişli şərait olsa da, son illər müxtəlif səbəblərdən həmin imkanlar tədricən məhdudlaşır. Ekspert bildirib ki, bunun əsas səbəblərindən biri iri torpaq sahələrinin müxtəlif məqsədlərlə istifadəyə verilməsidir. Onun sözlərinə görə, geniş ərazilərin fərdi istifadəyə keçməsi yaylaqların sahəsini kiçildir və nəticədə heyvandarlıq üçün yararlı otlaq fondu azalır.

R.Qarayev qeyd edib ki, iqlim dəyişiklikləri də vəziyyəti ağırlaşdıran əsas amillərdəndir. Kəskin hava şəraiti və quraqlığın artması otlaq sahələrində yem ehtiyatını azaldır. Bu problem Azərbaycanda Gürcüstanla müqayisədə daha qabarıq hiss olunur və istehsal xərclərinin artmasına səbəb olur.

İqtisadçının sözlərinə görə, yaylaq sahələrinin azalmasına təsir edən digər amillərdən biri də turizmin inkişafıdır. Son illər insanlar turizm potensialı yüksək olan ərazilərdə torpaq sahələri alır, fərdi evlər tikərək onları kirayəyə verirlər. Nəticədə vaxtilə yaylaq kimi istifadə olunan bəzi ərazilər artıq başqa məqsədlər üçün istifadə edilir.

Ekspert vurğulayıb ki, qoyunçuluğun inkişafına mənfi təsir göstərən digər amillərdən biri yem və baytarlıq xidmətlərinin yüksək qiymətidir. Onun sözlərinə görə, ölkəyə idxal olunan yemlər vergidən azad edilsə də, fermerlər üçün hələ də baha başa gəlir. Dərman preparatlarının yüksək qiyməti də sahənin gəlirliliyinə mənfi təsir göstərir.

İqtisadçı həmçinin baytarlıq xidmətlərinin keyfiyyəti ilə bağlı problemlərin də mövcud olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bəzi hallarda ölkədə fəaliyyət göstərən baytarların yeni və mürəkkəb xəstəliklərin müalicəsi üçün kifayət qədər bilik və təcrübəsi olmur. Bu səbəbdən iri heyvandarlıq təsərrüfatları bəzən xarici ölkələrdən mütəxəssislər dəvət etməyə məcbur qalırlar ki, bu da əlavə xərc yaradır.

Tibbi-meteoroloji proqnoz açıqlanıb.
 

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən Mediaxeberleri.Az-a verilən məlumata görə, avqustun 17-də Abşeron yarımadasında meteoroloji amillərin mülayim tərəddüdü gözlənilir ki, bu da meteohəssas insanlar üçün əsasən əlverişlidir.

Cəlilabad rayonunun bir sıra kəndlərində, eləcə də şəhərin bəzi ərazilərində qaz təchizatında müvəqqəti fasilə yaranacaq.

Bu barədə Lənkəran Regional Qaz İstismarı İdarəsi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, payız-qış mövsümünə hazırlıq işləri ilə əlaqədar avqustun 17-də saat 10:00-dan işlər yekunlaşanadək Cəlilabad şəhərinin Cavadxan, Ə.Cavad, Səttarxan-3 və N.Tusi küçələrinin, həmçinin rayonun Abdullu, Fərzili, Zopun, Suluçeşmə, Astanlı, Əliabad, Məşədivəlli, Sərhədabad, Çünəxanlı, Cəfərli və Həsənli kəndlərinin qaz təchizatında müvəqqəti fasilə yaranacaq.

Qurum abonentlərdən yaranacaq narahatlığı nəzərə almalarını xahiş edib.

Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında ilk turun daha bir oyunu keçirilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, "Neftçi" "SOCAR Polymer Arena"da "Sumqayıt"ın qonağı olub. Görüş "ağ-qaralar"ın 3:1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

"Neftçi"nin heyətində qolları Breno Almeyda (2) və Lyubomir Tupta vurublar. Ev sahibi komandadan isə Nadir Orucov fərqlənib.

74-cü dəqiqədə "Sumqayıt"ın kapitanı Səbuhi Abdullazadə qırmızı vərəqə ilə meydandan qovulub.

Qeyd edək ki, turun əvvəlki oyunlarında "Turan Tovuz" "Qəbələ"ni, 1:0, "Sabah" "Kəpəz"i 2:0 hesabı ilə məğlub edib, "Araz-Naxçıvan" - "İmişli" matçında isə qalib müəyyənləşməyib - 0:0. Tura avqustun 17-də keçiriləcək "Qarabağ" - "Şamaxı" matçı ilə yekun vurulacaq.

Misli Premyer Liqasının II turunun oyun cədvəli məlum olub.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, turun görüşləri “CBC Sport” telekanalı vasitəsilə canlı yayımlanacaq.

22 avqust (şənbə)

“Qəbələ” – “Şəfa”

Qəbələ şəhər stadionu, 18:30

“Zirə” – “İmişli”

Zirə İdman Kompleksinin stadionu, 20:45

23 avqust (bazar)

“Turan Tovuz” – “Şamaxı”

Tovuz şəhər stadionu, 18:30

“Neftçi” – “Araz-Naxçıvan”

“Palms Sports Arena”, 20:45

Qeyd: Ölkəmizi müvafiq olaraq UEFA Çempionlar Liqasında və UEFA Konfrans Liqasında təmsil edən “Sabah” və “Qarabağ” klublarının rəsmi müraciətlərini, onların tur üzrə rəqiblərinin rəsmi razılıq məktublarını nəzərə alan Peşəkar Futbol Liqası ölkəmizin beynəlxalq arenada idman nüfuzunun uğurla təmsil olunmasını rəhbər tutaraq “Sabah” - “Sumqayıt” və “Qarabağ” - “Kəpəz” oyunlarının təxirə salınması barədə qərar qəbul edib.

Almaniya hökuməti ölkəni tərk etməli olan miqrantların deportasiya sayını artırmaqla bağlı verdiyi vədi yerinə yetirə bilməyib.

Mediaxeberleri.Az “Welt am Sonntag” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin ilk yarısında Almaniyadan 9663 miqrant deportasiya olunub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 18 faiz azdır. Hazırda ölkədə deportasiya qərarı olan 230 mindən çox əcnəbinin yaşadığı bildirilir.

Almaniyanın daxili işlər naziri Aleksander Dobrindt aprel ayında əfqanların Kabula “demək olar ki, hər həftə” deportasiya ediləcəyini açıqlamışdı. Lakin son dörd ay ərzində Əfqanıstana cəmi 96 nəfər göndərilib.

Dublin sazişi çərçivəsində miqrantların ilk daxil olduqları Avropa İttifaqı ölkələrinə qaytarılması planı da ciddi çətinliklərlə üzləşib. İtaliyanın baş naziri Corca Meloni avqustun 19-na planlaşdırılan ilk üç miqrantın qəbulundan imtina edib.

Məlumata görə, Almaniya 2025-ci ildə digər AB ölkələrinə təxminən 36 min miqrantın geri qəbul edilməsi ilə bağlı müraciət göndərib, onlardan yalnız 5,4 mini təmin olunub.

Amerikalı üzgüçü Keyt Duqlas gün ərzində iki dəfə 50 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzməkdə dünya rekordunu yeniləyib.

Mediaxeberleri.Az TASS-a istinadən xəbər verir ki, idmançı İrvaynda keçirilən Sakit okean regionu çempionatının final yarışında 23.19 saniyə nəticə göstərib.

Daha əvvəl təsnifat yarışında Duqlas məsafəni 23.49 saniyəyə qət etmişdi. Bunadək dünya rekordu amerikalı Qretçen Uolşa (23.55 saniyə) məxsus idi.

Duqlasın 24 yaşı var, o, ikiqat Olimpiya çempionudur, həmçinin aktivində Oyunların iki gümüş və bir bürünc mükafatı var. Duqlas yeddi dəfə dünya çempionatlarında qalib gəlib, yeddi dəfə gümüş və beş dəfə dünya birinciliklərinin bürünc mükafatçısı olub.

Ukrayna Müdafiə Qüvvələri avqustun 16-na keçən gecə Rusiyanın Rostov vilayətinin Kamensk-Şaxtinski şəhərində yerləşən "Kamenski Kombinat" müəssisəsinə zərbə endirib.

Mediaxeberleri.Az bu barədə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının "Telegram" kanalına istinadən xəbər verir.

Obyektin ərazisində yanğın qeydə alınıb, dəymiş ziyanın miqyası dəqiqləşdirilir.

Qeyd edək ki, həmin kombinat Rusiya müdafiə-sənaye kompleksinin müəssisəsi olub, "Uraqan", "Smerç" və "Tornado-S" reaktiv yaylım atəşi sistemlərinin sursatları, eləcə də bir sıra raket sistemləri və aviasiya zərbə vasitələri üçün bərk raket yanacağı istehsal edir.

Bu gün "Qafqazinfo" xəbər portalının fəaliyyətə başlamasının ildönümüdür. Portalın 16 yaşı tamam olur.

Qafqazinfo.az xəbər portalı 2010-cu il avqustun 16-da fəaliyyətə başlayıb. Bu saytda Azərbaycanın ictimai-siyasi, sosial və mədəni həyatında olan yeniliklərlə bərabər, digər Qafqaz ölkələrində, habelə dünyada baş verən xəbərlər oxuculara çatdırılır.

Bundan başqa, portalda müxtəlif sahələrdən bəhs edən müsahibələr, təhlillər, reportajlar, müəllif yazıları işıqlandırılır.

Mediaxeberleri.Az saytının kollektivi "Qafqazinfo"da çalışan həmkarlarını təbrik edir, onlara yeni yaradıcılıq uğurları arzulayır!