7603 ÖLÜM, MİNLƏRLƏ YARALI... – Azərbaycan yollarında nə baş verir? + DƏHŞƏTLİ STATİSTİKA
- Bu gün, 01:02
- 65
Azərbaycanda 2026-cı ilin ilk 9 ayında yol-nəqliyyat hadisələri nəticəsində 500 nəfər həlak olub, 640 nəfər yaralanıb. Son 10 ilin statistikası göstərir ki, 2023-cü il yol qəzalarında ölüm hallarının ən çox qeydə alındığı il olub. Həmin il 862 nəfər həyatını itirib. Sonrakı iki ildə isə həm ölənlərin, həm də yaralananların sayında azalma müşahidə edilib.
Mediaxeberleri.Az rəsmi statistikaya əsasən xəbər verir ki, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda 838 yol-nəqliyyat hadisəsi qeydə alınıb. Bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 7,4 faiz azdır.
Qəzalar nəticəsində zərərçəkənlərin ümumi sayı 9,8 faiz azalaraq 1 140 nəfər olub. Həlak olanların sayı 1,4 faiz, yaralananların sayı isə 15,5 faiz azalıb.
Ümumi azalmaya baxmayaraq, magistral avtomobil yollarında qeydə alınan qəzaların sayı 5,1 faiz artaraq 143-ə çatıb. Yaşayış məntəqələrində isə 695 hadisə baş verib ki, bu da illik müqayisədə 9,6 faiz azdır. Hadisələrin 82,9 faizi yaşayış məntəqələrinin payına düşüb. Bu ərazilərdə 345 nəfər həlak olub, 591 nəfər yaralanıb. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ölənlərin sayı 2,3 faiz, yaralananların sayı isə 16,5 faiz azalıb.
Toran vaxtı baş verən qəzaların sayında da artım qeydə alınıb. Belə hadisələrin sayı 27,4 faiz artaraq 149 olub. Gündüz vaxtı 339, gecə isə 350 qəza baş verib. Bu göstəricilər müvafiq olaraq 15,9 faiz və 9,1 faiz azalıb.
Qəzaların 41,8 faizi gecə, 40,4 faizi gündüz, 17,8 faizi isə toran vaxtı qeydə alınıb. Hadisələrin 34 faizi şənbə və bazar günlərinə təsadüf edib.
Quru yol örtüyündə 799 hadisə baş verib və bu göstərici 8,4 faiz azalıb. Yaş, buzlu və digər vəziyyətdə olan yol örtüyündə isə hadisələrin sayı 18,2 faiz artaraq 39-a çatıb. Bütün qəzaların 42,2 faizi nəqliyyat vasitələri və piyadaların, 37,1 faizi bir neçə nəqliyyat vasitəsinin, 20,7 faizi isə bir nəqliyyat vasitəsinin iştirakı ilə baş verib. Həlak olanların 76,8 faizini, yaralananların isə 72,2 faizini kişilər təşkil edib.
Son 10 ilin statistikası: Ölüm halları hansı illərdə artıb?
Son 10 ilin göstəricilərinə nəzər saldıqda yol qəzalarında ölən və yaralananların sayının hər il eyni istiqamətdə dəyişmədiyi görünür. Ayrı-ayrı illərdə azalma müşahidə olunsa da, bəzi dövrlərdə ölüm hallarının ciddi artımı qeydə alınıb.
Belə ki, 2016-cı ildə yol-nəqliyyat hadisələri nəticəsində 759 nəfər həlak olub, 2 003 nəfər yaralanıb. 2017-ci ildə ölənlərin sayı cüzi azalaraq 750-yə düşsə də, yaralananların sayı 1 719 nəfər olub. 2018-ci ildə azalma davam edib və ölüm halları 722-yə, yaralananların sayı isə 1 711-ə enib.
Lakin 2019-cu ildə ölüm hallarının sayı yenidən artaraq 821 nəfərə çatıb. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 13,7 faiz artım deməkdir. Həmin il yaralananların sayı isə 1 702 nəfər təşkil edib.
2020-ci ildə hər iki göstərici üzrə ciddi azalma qeydə alınıb. Belə ki, ölənlərin sayı 696 nəfərə, yaralananların sayı isə 1 410 nəfərə düşüb. 2021-ci ildə isə ölüm halları 706-ya, yaralananların sayı 1 452-yə yüksəlib.
2022-ci ildə yol qəzalarında ölənlərin sayı daha kəskin artaraq 834 nəfərə çatıb. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 18,1 faiz çoxdur. Yaralananların sayı da artaraq 1 456 nəfər olub.
Artım 2023-cü ildə də davam edib. Həmin il 862 nəfər yol qəzalarının qurbanı olub. Bu, son 10 ilin ən yüksək göstəricisidir. Yaralananların sayı isə 1 367 nəfər təşkil edib.
Növbəti iki ildə isə azalma tendensiyası müşahidə olunub. 2024-cü ildə ölənlərin sayı 764 nəfərə, yaralananların sayı 1 188 nəfərə düşüb. 2025-ci ildə də azalma davam edərək müvafiq olaraq 689 və 1 026 nəfər təşkil edib.
Rəqəmlərin müqayisəsi göstərir ki, 2025-ci ildə yol qəzalarında ölənlərin sayı 2023-cü ilin rekord göstəricisi ilə müqayisədə 20,1 faiz azalıb. Yaralananların sayı isə eyni dövrdə 25 faiz aşağı düşüb. 2016-cı illə müqayisədə 2025-ci ildə həlak olanların sayı 9,2 faiz, yaralananların sayı isə 48,8 faiz azalıb.
Beləliklə, son 10 ildə yaralananların sayında daha ciddi azalma qeydə alınıb. Bununla belə, 2022–2023-cü illərdə ölüm hallarının artması, sonrakı iki ildə isə azalması yol təhlükəsizliyi ilə bağlı göstəricilərin hələ də dəyişkən olduğunu göstərir.
Yol qəzalarında ölən və yaralananların sayı (2016–2025)
İllər | Həlak olanlar | Yaralananlar |
|---|---|---|
| 2016 | 759 | 2 003 |
| 2017 | 750 | 1 719 |
| 2018 | 722 | 1 711 |
| 2019 | 821 | 1 702 |
| 2020 | 696 | 1 410 |
| 2021 | 706 | 1 452 |
| 2022 | 834 | 1 456 |
| 2023 | 862 | 1 367 |
| 2024 | 764 | 1 188 |
| 2025 | 689 | 1 026 |
Beləliklə, son 10 ildə Azərbaycanda yol qəzaları nəticəsində 7 603 nəfər həyatını itirib. Bu isə orta hesabla hər il 760 nəfərdən çox insanın yol-nəqliyyat hadisələrinin qurbanı olması deməkdir.
Nəqliyyat eksperti Raqif Raufoğlu "AzPolitika"ya açıqlamasında bildirib ki, yol-nəqliyyat hadisələrinin baş verməsinin çoxsaylı səbəbləri var və bu problemi konkret bir amillə əlaqələndirmək düzgün olmaz.
Onun sözlərinə görə, bəzi hallarda yolların keyfiyyətsiz olması, avtomobillərin texniki nasazlığı, sürücülərin diqqətsizliyi və piyadaların məsuliyyətsizliyi qəzalara səbəb olur.
Ekspert hesab edir ki, bu amillərin hər biri ayrı-ayrılıqda araşdırılmalıdır: "Məsələn, sürücülərin avtomobillərin texniki vəziyyətinə kifayət qədər diqqət yetirməməsi də ciddi problemlərdən biridir. Bu, müəyyən mənada koronavirus kimi bir vəziyyətdir. Gözümüzün qarşısında insanlar həyatını itirir, amma biz yenə də təhlükəsizlik məsələlərinə lazımi diqqəti göstərmirik.
Sürücülər arasında avtomobillərin texniki vəziyyətinə əhəmiyyət verməyən kifayət qədər insan var. Ümumiyyətlə, ölkəmizdə, xüsusilə də alıcılıq qabiliyyətinin aşağı olduğu bazar seqmentində vəziyyət daha mürəkkəbdir. İnsanlar maddi imkanlarına uyğun olaraq ən ucuz məhsulları almağa çalışırlar. Ölkədə ciddi standartlara nəzarət mexanizmləri yetərli olmadığından bəzi sahibkarlar bazara keyfiyyətindən asılı olmayaraq müxtəlif məhsullar gətirirlər. Sahibkar da görür ki, alıcı ucuz məhsula üstünlük verir və buna uyğun davranır.
Halbuki 7-10, hətta 15 il əvvəl bazarda keyfiyyət uğrunda ciddi rəqabət var idi. Müxtəlif markalar öz məhsullarını təqdim edir, onların üstünlüklərini izah edirdilər. İstehlakçıya başa salınırdı ki, müəyyən məhsula 5 manat artıq pul ödəmək nə üçün vacibdir. Bunun avtomobilin əyləc sistemində, təkərlərdə və digər təhlükəsizlik elementlərində nə qədər əhəmiyyətli olduğu izah edilirdi".
Ekspert qeyd edir ki, zaman işinə ciddi yanaşan sahibkarlar bu məsələlərə laqeyd yanaşanlarla rəqabətdə çətinlik çəkirlər: "Bir sahibkar keyfiyyətli məhsula investisiya qoyub bazara gətirir, digər şəxs isə daha ucuz və keyfiyyəti şübhəli məhsul satır. Nəticədə istehlakçılar çox vaxt ucuz məhsula üstünlük verirlər. Bu halda keyfiyyətə yatırım edən sahibkar da fəaliyyətini davam etdirməkdə maraqlı olmur. Bütün bunlar yol təhlükəsizliyinə təsir edən texniki amillərdir".
"Məsələn, avtomobil nə üçün vaxtında əyləc vermir və ya dayana bilmir? Bunun səbəbi texniki nasazlıq da ola bilər. Eyni zamanda sürücünün diqqətsizliyinə təsir edən başqa amillər də mövcuddur. Telefonlar, planşetlər və digər diqqətyayındırıcı vasitələr, eləcə də piyadaların davranışı qəza riskini artırır. Səbəblər kifayət qədər çoxdur. Ona görə də məsələni ayrı-ayrı istiqamətlər üzrə qruplaşdırmadan və hər bir amili təhlil etmədən ümumi nəticəyə gəlmək mümkün deyil", – deyə ekspert bildirib.
E. Bəyməmmədli
"AzPolitika.info"