İran və İsrail arasında aylardır davam edən gərginlik yenidən hərbi qarşıdurma mərhələsinə keçib. Tərəflər arasında bu ilin aprel ayında əldə edilmiş atəşkəs son günlər baş verən hadisələr fonunda faktiki olaraq pozulub.

Hadisələrin gedişatı İsrailin Livanın paytaxtı Beyrutun cənub ətraflarına endirdiyi zərbələrlə başlayıb. İsrail ordusu hücumun Hizbullaha məxsus komanda və planlaşdırma mərkəzini hədəf aldığını bildirib. Hücum nəticəsində ölən və yaralananların olduğu açıqlanıb. Beyrutdakı zərbələrdən bir neçə saat sonra İran İsrail istiqamətində raket hücumuna başlayıb. İran tərəfindən şimal bölgələrinə doğru bir neçə ballistik raket buraxılıb. İsrail ordusu hava hücumundan müdafiə sistemlərinin işə salındığını və raketlərin böyük hissəsinin zərərsizləşdirildiyini açıqlayıb. İran tərəfi isə hücumun İsrailin Livandakı əməliyyatlarına cavab olduğunu bəyan edib.

Gecə saatlarında vəziyyət daha da gərginləşib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu raket və pilotsuz uçuş aparatlarından ibarət hücumların davam etdirilə biləcəyini bildirib. Bunun ardınca İsrail rəhbərliyi cavab əməliyyatı barədə qərar qəbul edib.

Bu gün səhər saatlarında İsrail Hərbi Hava Qüvvələri İranın qərb və mərkəzi bölgələrində yerləşən hərbi hədəflərə zərbələr endirib. İsrail ordusunun məlumatına görə, hücumlar raket buraxılış mövqelərinə, hərbi infrastruktura və müxtəlif hərbi obyektlərə yönəlib. Zərbələrdən sonra Tehran, Təbriz, İsfahan və Kərəc şəhərlərində partlayış səslərinin eşidildiyi bildirilib. İran mediası İsfahanda bir neçə partlayışın qeydə alındığını, bəzi ərazilərdə yanğınların baş verdiyini yazıb. Təbrizdə hərbi obyektlərin yerləşdiyi ərazilər yaxınlığında da partlayışların olduğu barədə məlumatlar yayılıb. Hazırda da tərəflər arasında qarşılıqlı hücumların davam etdiyinə dair məlumatlar gəlməkdədir.

Baş verən bu gərginlik hücumların davam etməsi halında regionun yenidən uzunmüddətli və genişmiqyaslı hərbi qarşıdurma mərhələsinə qayıtması ehtimalını gündəmə gətirib.

Mövcud konteksdə bu qarşıdurmal ilərləyən dönəmdə uzunmüddətli savaşa çevrilə bilərmi?

Cənubi Azərbaycandan olan siyasi şərhçi Elyar Kamrani “AzPolitika”ya şərhində bildirib ki, İran və İsrail arasında toqquşmalar yenidən başlayıb və öncədən də hər kəsin bildiyi kimi bu anlaşma çox qarantili bir anlaşma deyildi. Hər an bu toqquşmanın yenidən başlanacağı gözlənilirdi.

Onun sözlərinə görə, dünən axşam İranın İsrailə hücum etməsindən sonra İsrailin də cavab olaraq İranın müxtəlif bölgələrinə, xüsusilə Urmiya, Təbriz, İsfahan və Tehran istiqamətlərinə zərbələr endirməsi göstərir ki, qarşıdurma bir müddət davam edəcək: “Uzunmüddətli müharibə ehtimalına baxdıqda, əvvəlki dövrlərdə olduğu kimi tərəflərin quru əməliyyatları aparması real görünmür. Bunun əsas səbəbi iki ölkə arasındakı məsafə və mövcud geosiyasi şəraitdir”.

Bununla belə, E. Kamrani vurğulayıb ki, bu, qarşıdurmanın şiddətinin azalacağı anlamına gəlmir: “Əksinə, hücumların miqyası və intensivliyi daha da artacaq. Əvvəlki dövrlərdə tərəflər daha çox bir-birinə mesaj vermək və ya asimmetrik mübarizə aparmaq məqsədi güdürdüsə, hazırkı mərhələdə həyati və strateji əhəmiyyət daşıyan hədəflərin vurulmasına üstünlük veriləcək. İranın son hücumları və İsrailin buna verdiyi cavab da məhz bu yanaşmanın göstəricisidir. Xüsusilə enerji infrastrukturu, neft obyektləri və iqtisadi baxımdan mühüm ərazilərin hədəfə alınması tərəflərin strateji obyektlərə fokuslandığını göstərir”.

Siyasi şərhçi əlavə edib ki, hazırkı qarşıdurmada ABŞ-nin İsrailə hansı səviyyədə dəstək verəcəyi əsas məsələlərdən biridir: “Donald Trampın bəyanatlarından belə görünür ki, o, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunu daha sərt addımlardan çəkindirməyə çalışa bilər. Lakin Netanyahu və hökuməti İranın hücumlarına cavab verilməsi tərəfdarı olduqlarını nümayiş etdiriblər. Diplomatik proseslərin taleyində Rusiya və Çinin mövqeyi də mühüm rol oynayacaq. Hər iki ölkə İranın ciddi şəkildə zəifləməsini istəmir və buna görə də diplomatik yollarla gərginliyin azaldılmasına çalışa bilərlər”.

Onun fikrincə, İran da məhz bu ölkələrin dəstəyi ilə münaqişəni diplomatik müstəvidə nəzarətdə saxlamağa çalışacaq: “Yəməndən gələn mesajlar İranın son iki ay ərzində öz qüvvələrini müəyyən qədər bərpa etdiyini və regiondakı müttəfiq qüvvələrini yenidən prosesə cəlb edə bildiyini göstərir. Bütün bu amillər nəzərə alındıqda, İran və İsrail arasında hazırda başlayan qarşıdurmanın yaxın günlərdə də davam edəcəyi ehtimalı yüksək görünür”.

E. Bəyməmmədli

Ermənilər bu dəfə də Nikol Paşinyanı seçdilər. Rusiyanın himayə etdiyi və Paşinyanın “üçbaşlı müharibə partiyası” adlandırdığı müxalif siyasi qüvvələr birlikdə onun səslərinin yarısı qədər səs yığa bildilər.

Ancaq əslində, ermənilər bu seçkidə də 2021-ci il seçkisində olduğu kimi, Paşinyana “hə”dən çox müharibəyə “yox” dedilər. Yəni Paşinyandan və hakim partiyanın yürütdüyü Avropa gündəmindən də daha çox sülh gündəminə üstünlük verdikləri üçün bu seçimi etdilər. Onlara bunu etdirən isə əlbəttə ki, Azərbaycan, onun ordusu, onun Prezidentinin qlobal və regional siyasəti, eləcə də onun müəllifi olduğu sülh gündəliyidir.

Məhz Azərbaycanın hərbi-diplomatik uğurları Ermənistan cəmiyyətini və siyasi elitasını reallıqla barışmağa, sülhün və ərazi bütövlüyünün tanınmasının alternativi olmadığını nəhayət ki, anlamağa məcbur etdi. Yəni bu seçkinin nəticələri həm də Azərbaycanın və onun liderinin qələbəsi kimi qəbul edilməlidir…

Əlbəttə, bu nəticələrdə Azərbaycanın 44 günlük müharibədəki möhtəşəm qələbədən sonra məğlub Ermənistanla münasibətləri necə formalaşdırması da əhəmiyyətli rol oynadı. Çoxlarının gözlədiyinin əksinə olaraq, məhz Azərbaycan qalib tərəf olmasına baxmayaraq, qarşı tərəfə sülh danışıqlarını təklif etdi. Üstəlik, sülh üçün lazım olan və beynəlxalq hüquqa, ədalətə söykənən əsas baza prinsiplərini müəyyən edərək irəli sürdü. Ermənistan eliatsı və cəmiyyəti də bunu gördü və qiymətləndirdi, düzgün nəticə çıxararaq, anladı ki, Azərbaycanla sülhün alternativi yoxdur.

İstər Paşinyanın Praqa bəyanatı, istər iki tərəfin imzaladığı Vaşinqton sənədi Azərbaycan Prezidentinin ardıcıl, dövlətimizin və xalqımızın iradəsinə dayanan siyasəti oldu. Ermənistanla nəqliyyat məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması və digər ölkələrdən olan yüklərin Ermənistana tranziti üçün imkanın yaradılması prosesinin özü elə bir dövrdə və elə bir ardıcıllıqla həyata keçirildi ki, həm Ermənistan, həm də Qərb Azərbyacanın sülh gündəminə nə dərəcədə sadiq olduğunu gördü. Əlbəttə ki, bütün bunları erməni seçicisi də görüb dəyərləndirməyə bilməzdi.

Əslində, Paşinyanın əleyhinə səs verən ermənilərin də böyük hissəsi sülh istəyənlərdir. Çünki Paşinyanın “üçbaşlı müharibə partiyası” adlandırdığı siyasi qüvvələr belə, “Azərbaycanla müharibə, yoxsa sülh” mövzusunda çox ehtiyatlı davranmğa çalışdılar. Onların heç biri birbaşa Azərbaycanla müharibəyə gedəcəklərini demədilər. Buna həm cəsarətləri çatmadı, həm də erməni cəmiyyətinin əhvali-ruhiyyəsi imkan vermədi.

Seçi kampaniyası dövründə keçirilən televiziya debatlarında belə, əsas mövzu Azərbaycan oldu. Azərbaycanın və İlham Əliyevin adı bu debatlarda yüz dəfələrlə səsləndirildi. Çünki erməni seçicisini ən çox maraqlandıran məhz bu ünvan idi...

Hətta seçki kampaniyasının son günlərində Robert Koçaryan özü də Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalayacağını dedi. Yalnız bir şərt irəli sürdü ki, Rusiya bu müqavilənin qarantı olmalıdır. İndi, seçkidən sonra Koçaryanın nə deməsinin elə bir əhəmiyyəti yoxdur. Lakin hər halda, hətta Koçaryan da özünün olmayan ağlı ilə anlayır ki, erməniləri sülh gündəmi daha çox maraqlandırır, nəinki onun və başının dəstəsinin revanşist, içi boş bəyanatları və vədləri…

Beləliklə, son nəticə budur ki, Ermənistandakı seçkinin taleyini Azərbaycandan, onun liderinin apardığı siyasətdən qaynaqlanan faktorlar həll etdi. Bunu erməni politoloqları da etiraf etməyə bilmirlər. Odur ki, bu seçkinin gerçək qalibinin kim olduğunu da xüsusi qeyd etməyə ehtiyac qalmır…

“AzPolitika.info”

İyunun 9-da gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən verilən xəbərə görə, sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi, lakin səhər bəzi yerlərdə yağış yağacağı gözlənilir. Yarımadanın ayrı-ayrı yerlərində qısa müddətə intensivləşəcəyi, şimşək çaxacağı ehtimalı var. Gecə arabir zəif duman olacaq.

Şimal-şərq küləyi səhər cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq.

Havanın temperaturu gecə 15-19° isti, gündüz 23-28° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 762 mm civə sütunu təşkil edəcək. Nisbi rütubət gecə 70-80 %, gündüz 50-60 % olacaq.

Azərbaycanın rayonlarında hava şəraitinin bəzi yerlərdə arabir yağıntılı olacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə qısa müddətə intensivləşəcəyi, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi, bəzi şərq rayonlarında yağıntıların bir qədər güclənəcəyi ehtimalı var. Gecə və səhər bəzi yerlərdə duman. Mülayim şərq küləyi əsəcək.

Havanın temperaturu gecə 16-20° isti, gündüz 28-33° isti, dağlarda gecə 8-13° isti, gündüz 15-20°, bəzi yerlərdə 23-28° isti olacaq.

Filippinin Mindanao adasının cənub sahillərində 7,8 bal gücündə zəlzələ baş verib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə "ABS-CBN Nyus" telekanalı məlumat yayıb.

Bildirilib ki, yeraltı təkanlar nəticəsində General Santos şəhərində bir sıra binalar dağılıb.

İlkin məlumata görə, 8 nəfər həyatını itirib, çoxlu sayda yaralı var.

Qeyd edək ki, zəlzələdən sonra ölkədə sunami təhlükəsi elan edilib və bir sıra güclü afterşoklar müşahidə olunub.

***

Zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı 19-a çatıb. Həmçinin yaralananların sayının da 200-ü ötdüyü bildirilir.

Hindistanın Tehrandakı səfirliyi İranda olan vətəndaşlarına ölkəni mümkün qədər tez tərk etməyi tövsiyə edib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə səfirliyin rəsmi saytında məlumat yayılıb.

Həmçinin səfirlik vətəndaşlara təhlükəsizlik səbəbi ilə İran səfərlərdən imtina etməyi məsləhət görüb.

Qeyd edək ki, ötən gecədən başlayaraq İran İsrailə hücumları bərpa edib. Səhər saatlarında isə İsrail paytaxt Tehran daxil olmaqla, İranın bir neçə şəhərini vurub.

Gürcüstanın keçmiş prezidenti Salome Zurabişvili Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanı təbrik edib.

Son illərdə regionların inkişafı istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirilsə də, rayonlarda işsizlik, aşağı gəlir və gənclərin böyük şəhərlərə üz tutması hələ də aktual problemlərdən biridir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bölgələrdə iqtisadi fəallığın artırılması və yeni imkanların yaradılması bu tendensiyanın qarşısını almaqda mühüm rol oynaya bilər.

"İyunun 5-də Azov dənizində yük gəmilərinə qarşı həyata keçirilmiş dron hücumu nəticəsində vətəndaşlarımızın həlak olduğu və xəsarət alması xəbərindən dərhal sonra Azərbaycanın Rusiyadakı səfirliyinin əməkdaşları dərhal əraziyə yola düşüblər".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) məlumat yayıb.

"Səfirliyin Konsulluq bölməsinin əməkdaşları hazırda Yeysk şəhərindədir və yaralanmış, habelə xilas edilmiş Azərbaycan vətəndaşlarının yanında olaraq müvafiq konsulluq dəstəyi göstərirlər. Yaralıların vəziyyəti yaxşıdır, bir neçəsinin qısa müddətdə xəstəxanadan buraxılması nəzərdə tutulur.

Rusiyanın aidiyyəti qurumları tərəfindən həyata keçirilən axtarış-xilasetmə tədbirləri çərçivəsində həlak olan şəxslərin kimliklərinin müəyyənləşdirilməsi və digər zəruri tədbirlər davam etdirilir.

Eyni zamanda, xilas edilmiş Azərbaycan vətəndaşları üçün sənədləşdirmə işlərinin həyata keçirilməsi, onların qayıdış şəhadətnamələri ilə təmin olunması və ölkəyə qayıdışlarının təşkili istiqamətində zəruri tədbirlər görülür.

Xarici İşlər Nazirliyi məsələni xüsusi nəzarətdə saxlayır və aidiyyəti qurumlarla sıx əlaqələndirmə işləri aparır.

Həlak olan şəxslərin kimlikləri, onların cənazələrinin ölkəmizə gətirilməsi barədə ictimaiyyətə əlavə məlumat veriləcək", - məlumatda deyilir.

Ermənistanın kənd təsərrüfatı məhsulları Avropa Birliyinə gömrük rüsumları olmadan ixrac ediləcək.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan jurnalistlərə açıqlamasında deyib.

Qeyd edək ki, Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen Avropa Birliyinin Rusiyanın Ermənistanın kənd təsərrüfatı məhsullarının idxalına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər fonunda bu ölkəyə 50 milyon avrodan çox təcili yardım paketi hazırladığını bildirmişdi.

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) I və IV ixtisas qrupları (o cümlədən III qrup üzrə DT və TC altqruplarının hər ikisini seçənlər üçün coğrafiya fənni) üzrə qəbul imtahanı keçirib.

DİM-dən Mediaxeberleri.Az-a verilən məlumata görə, imtahan Bakı, Xankəndi, Naxçıvan, Gəncə, Şəmkir, Ağstafa, Qazax, Sumqayıt, Abşeron, Şamaxı, Mingəçevir, Şəki, Zaqatala, Bərdə, Göyçay, Ucar, Kürdəmir, Şirvan, Sabirabad, Salyan, Lənkəran, Cəlilabad, Quba və Xaçmazda təşkil olunub.

İmtahan keçirilən şəhər və rayonlarda, ümumilikdə 212 imtahan binası, 3 803 imtahan zalı ayrılıb. İmtahanların idarə olunmasına 212 ümumi imtahan rəhbəri, 605 imtahan rəhbəri, 4 716 nəzarətçi, 673 buraxılış rejimi əməkdaşı, 212 bina nümayəndəsi cəlb olunub.

İmtahan prosesinin idarə olunması üçün DİM-də operativ qərargah fəaliyyət göstərib, müntəzəm olaraq imtahanın keçirildiyi binalarla əlaqə saxlanılıb və imtahanın gedişi nəzarətdə olub. Bütün binalarda imtahan təlimata uyğun şəkildə keçirilib, iştirakçılara öz bilik səviyyələrini nümayiş etdirmələri üçün zəruri şərait yaradılıb.

İlkin məlumatlara əsasən, 10 nəfərdə mobil telefon aşkarlanıb və onlar imtahandan kənarlaşdırılıblar. Bundan əlavə, 1 nəzarətçi-müəllimdə "ağıllı" saat aşkar edildiyi üçün imtahandan xaric edilib. Hazırda baş verən hallar araşdırılır.

İmtahanda 5 1690 abituriyentin iştirakı nəzərdə tutulurdu.

İmtahanda 65 nəfər sağlamlıq imkanları məhdud (gözdən əlil, serebral iflic, eşitmə əngəlli və digər) abituriyent də iştirak edib. Onların rahat şəkildə imtahan verməsi üçün imtahan binalarında xüsusi zallar ayrılıb, orqanizmin funksiyalarının 81-100 faiz pozulmasına görə gözdən əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərə isə fərdi nəzarətçilər təyin edilib. Hərəkət məhdudiyyətli abituriyentlərin bina və zala daxil olması və hərəkəti üçün də şərait yaradılıb.

Bu gün saat 15:00-da DİM-in Yutub kanalı vasitəsilə canlı yayım ediləcək və Mərkəzin məsul əməkdaşları, ekspertlər tərəfindən imtahanlarda istifadə olunmuş test tapşırıqları ilə bağlı geniş izahat veriləcək, həmçinin qapalı və kodlaşdırıla bilən açıq tipli tapşırıqların düzgün cavabları təqdim olunacaq.

Abituriyentlər suallarını Yutubda yerləşdirilən müvafiq linkin altına yaza bilərlər.

İyunun 8-dən etibarən DİM-də imtahan protokolları və materialların emalına başlanılacaq.

İmtahanlarda istifadə olunan açıq tipli tapşırıqların yoxlanılması vaxt tələb etdiyindən nəticələrin 2 həftədən sonra elan olunması nəzərdə tutulur.